Archief
Artikelen

David Harvey is professor in de sociale geografie aan de universiteit van New York. Trouwe lezers van BOUblog kennen hem reeds van de vriendelijke en geduldige manier waarop hij Het Kapitaal van Marx uitlegt aan studenten. Die cursus ging slechts over Deel 1, maar Het Kapitaal telt 3 delen. Harvey heeft ze allemaal gelezen. In de volgende lezing vertelt hij dat in deel 3 wordt uitgelegde dat schulden een onvermijdelijk aspect van het kapitalisme zijn. Het kapitalisme kent twee vormen van consumptie: de investering in de productie-middelen en de consumptie van arbeiders die hun loon besteden aan levensonderhoud. In dat proces ontstaat meerwaarde voor de kapitalist, maar er is binnen het systeem geen geld om deze meerwaarde te kopen. Er moet daarom schuld worden gecreëerd om het kapitalisme draaiende te houden.

Uiteraard is dit slechts een versimpeld model, want de wereld bestaat niet uit twee klassen, kapitalisten en arbeiders. Marx analyseerde slechts de relatie tussen deze twee klassen, hoewel hij zich heel goed realiseerde dat er ook nog middenstanders en zelfstandige boeren bestaan die tot geen van beide klassen behoren. Deze middenklasse wordt door het kapitalisme echter langzaam maar zeker opgeslokt! Dat is heden ten dage ook weer duidelijk zichtbaar.

Deze lezing gaat o.a. over de mondiale schuldenproblematiek. Het kapitalisme leidt volgens Harvey tot problemen die het niet kan oplossen. Daarom worden deze problemen slechts verplaatst naar een ander deel van de wereld. Wie heeft geluisterd naar Richard Wolff in het vorige artikel op BOUblog, zal dat meteen begrijpen. Omdat de lonen in de westerse landen (West Europa en Noord Amerika) steeds hoger werden, verplaatsten de kapitalisten de productie naar Azië, India en Zuid Amerika. De consumptie vond aanvankelijk nog plaats in de westerse landen, maar omdat daar geen productie meer is, dus geen banen, stopt dat op den duur. Daarom verplaatst nu ook de consumptie zich naar de BRICS-landen, terwijl de bevolking van de westerse landen achterblijft met hoge (staats)schulden en zonder banen.

Dit zijn gevolgen van het kapitalisme, een systeem dat niet kan bestaan zonder groei. Op dit moment kennen de BRICS-landen een hoge economische groei (ook zij zijn kapitalistisch en ook daar ontstaan schulden-bubbels), maar wie de lezing van professor Bartlett over de exponentiële functie kent, weet dat geen enkel systeem tot in het oneindige kan groeien. Harvey beseft dat ook, zijn oplossing is dan ook een einde te maken aan het kapitalisme! Maar hoe?

Na een introductie van 7 minuten komt professor Harvey aan het woord. Zijn lezing eindigt bij 1 uur en 5 minuten. Daarna mag het publiek vragen stellen en ook de antwoorden zijn het beluisteren waard. Harvey is een rustige spreker, maar wat hij zegt, snijdt hout. Doen we niets, dan zal de wereld straks bestaan uit een kleine rijke elite, terwijl de rest van de mensheid een karig bestaan bij elkaar schraapt. Maar ook dat systeem is niet duurzaam, het gaat ten koste van het milieu en het klimaat. De oplossing die Harvey voor ogen staat, is zowel verrassend als simpel: arbeiders-zelfbestuur met de organisatie-structuur van een grote corporatie!

“The End of Capitalism?” heeft op YouTube de volgende ondertekst: Gepubliceerd op 8 nov. 2013

David Harvey, Professor of Geography and Anthropology, Graduate Center, City University of New York.

Three years after the near collapse of global financial markets, America is still struggling with unemployment, debt, and foreclosure, European governments are teetering on the brink of bankruptcy—and the world’s billionaires are getting richer faster than ever before. The current situation is not sustainable. But what changes need to be made to overcome this mounting crisis of our world economic system? How radical an adaptation will be required? David Harvey, the brilliant theorist and scathing critic of postmodern society, looks at what the future holds for global capitalism.

Neem ook eens een kijkje op zijn website!

David Harvey “The End of Capitalism” duurt een uur en 25 minuten.

Share and Enjoy:
  • NuJIJ
  • Twitter
  • Facebook
  • Hyves
  • RSS
  • email

24 Reacties op “David Harvey: Het einde van het kapitalisme?”

  • Ed verbeek:

    Hartelijk dank voor de verwijzing naar David. Harvey. Ik had nog niet van hem gehoord maar deze lezing maakt heel veel duidelijk. Zeer leerzaam. En onmisbaar voor iedereen die zijn verstand wil gebruiken om het lot van de mensheid niet over te laten een de ondemocratische machthebbers van dit moment.

    • Bou Berkenbosch:

      Beste Ed,
      Welkom op BOUblog. Een eerste reactie moet hier worden goedgekeurd, maar een volgende reactie wordt automatisch geplaatst.

  • Bou Berkenbosch:

    Beste Richard,
    Dat jij het probleem van fijnstof overal wil aankaarten, dat weet ik. Maar de eerste zin van het artikel waar je naar verwijst, luidt:

    Het huidige fiat geldsysteem is een van onze allergrootste problemen op aarde, omdat het vele andere grote problemen veroorzaakt.

    In de 19e eeuw, de tijd waarin Marx leefde, was Londen bij tijd en wijle bedekt met smog, een dikke mist vermengd met rook uit de talloze schoorstenen, die maakte dat men nog geen meter vooruit kon zien. Natuurlijk was dat een probleem, ook voor Marx, want die woonde daar. Maar de analyse van Marx gaat over de relatie tussen kapitaal en arbeid.
    Dat fijnstof ongezond is, weet ik ook wel, maar als doodsoorzaak lijkt het me van ondergeschikt belang. De belangrijkste doodsoorzaken ontstaan uit armoede en onwetendheid: ondervoeding, vervuild drinkwater, gebrek aan kraamzorg en andere medische voorzieningen en zo voort. Als de elite de wereldbevolking wil reduceren, dan kunnen ze beter een einde maken aan die armoede en onwetendheid. De ervaring wijst uit dat het aantal geboorten dan afneemt. Dit zegt David Harvey ook, maar dan moet je even luisteren naar zijn vragen en antwoorden.

    • Bou Berkenbosch:

      Zonder het geldsysteem zouden we ook eindigen in een fijnstof probleem.

      Ik dacht dat het ging om het fiat-geldsysteem! Zonder duidelijke definities valt er niet te praten.

      Het grote probleem is het feit dat de mensheid zich afhankelijk heeft gemaakt van vervuilende technologien.

      Ja, maar dat geldt voor iedere beschaving! Een leerlooierij stonk in de oudheid ook behoorlijk! Als je dat niet wil, dan zul je weer moeten gaan jagen en verzamelen. Maar ook toen was de levensverwachting niet bijzonder hoog.

      Zonder het fijnstof kunnen de meeste ziekenhuizen in de wereld hun poorten sluiten.

      Dan sterven we dus weer aan een blinde darm ontsteking!

      Alles wat wij op deze planeet aan grondstoffen delven eindigt uiteindelijk als ultrafijnstof in onze atmosfeer.

      Wil jij dan verder leven zonder delfstoffen? Kijk dan eens om je heen en verwijder alles uit je huis dat tot stand kwam middels delfstoffen! Zonder delfstoffen was deze beschaving nooit ontstaan. Maar als ik jou was, zou ik dan ook het vuur verbieden, want ook een houtvuur vervuilt de atmosfeer. Mogen vulkanen nog wel, of zijn die ook verboden?
      Sorry, Richard, maar ik vind dit een onzin-discussie! Je probeert wel overal het probleem van fijnstof aan te kaarten, maar je argumenten zijn vaag en we hebben het hier over iets anders. Als jij last hebt van fijnstof uit China, dan moet je dat daar aankaarten, maar niet hier! 🙁

  • Bou Berkenbosch:

    Beste Richard, dat weten we allemaal wel! Maar dat is nog geen reden om te gaan zeuren. In mijn persoonlijke leefstijl houd ik er rekening mee, maar veel meer kan ik als individu niet doen. Het alternatief is openbaar vervoer, maar dan zal er toch eerst iets moeten veranderen aan onze maatschappijstructuur! Want de grote corporaties willen dat we auto rijden, tel uit je winst. In de VS reden ooit bussen en treinen, maar de auto-industrie en Big Oil hebben dat onmogelijk gemaakt.
    Kortom: jouw fijnstof is hier off topic! Je legt ook geen enkel verband met de lezing van Richard Wolff en je biedt geen enkele alternatief! Als jij zo graag wil doemdenken, doe dat dan niet hier. 🙁

  • Bou Berkenbosch:

    Dank je wel, Richard, deze reactie snijdt hout! Het probleem is natuurlijk niet alleen fijnstof, maar ook plastic en kapotte kerncentrales en DU-munitie en zo voort! Kapitalisme lost de problemen nooit op. Ze zien het probleem als een opportunity om nog meer geld te verdienen. Harvey zegt ook dat ze twee of drie eeuwen lang de problemen de wereld rond pompten, maar dat dit niet langer mogelijk is vanwege de huidige mondialisering. Er zal dus wezenlijk iets moeten veranderen! Daarom is Marx minstens even belangrijk als Darwin en Einstein samen!
    Kapitalisme leidt tot onoplosbare tegenstellingen! Het wordt tijd dat mensen dat gaan begrijpen en stoppen met dit onzinnige systeem. Maar je hebt ook nog steeds mensen die niet geloven in de evolutie. En er zijn idioten die menen dat de relativiteitstheorie niet kan kloppen omdat Einstein zulk slordig haar heeft! Oh nee, dat het Marxisme niet kan kloppen omdat Marx haast geen geld verdiende of zo…

  • Bou Berkenbosch:

    Beste Richard,
    Reacties op andere blogs zetten meestal geen zoden aan de dijk. Jij probeert het probleem van fijnstof overal aan te kaarten, vaak ook op KLOL, maar meestal off topic. Probeer eens een goed onderbouwd artikel te schrijven over fijnstof. Over de oorzaken, de gevolgen, dit in politiek perspectief. Want het is zinloos om te roepen dat alle delfstoffen op den duur veranderen in fijnstof. Het is een generalisering waar niemand verder iets mee kan. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat het geen probleem is, maar dat weten we al lang. Heb je ook de strijd gevolgd tegen de Wolmanzouten? Dat is eigenlijk net zoiets! Ook een giftig deelprobleem dat geld opbrengt, waarbij de oplossing nog altijd ver te zoeken is.

    Overigens denk ik niet dat al deze milieuproblemen dienen om de mensen uit te roeien. Ze dienen slechts het kapitalisme, dat uit is op winst voor de aandeelhouders. Die Georgia Guidestones mogen wat mij betreft dus wel weg.

  • Patrick:

    Ik zie het kapitalisme voorlopig geen tweede viool spelen. Het is tot een kernwaarde van de mensen geworden.
    Het “lenen zoveel je wilt hebben” heeft ons zoveel (niet bestaande) rijkdom gegeven dat iedereen die kritisch is over kapitalisme als idioot wordt versleten. De voorspoed die ons deel is geweest de laatste 50 jaar, is van ons gestolen door de mensen die het meeste risico namen, en dat niet met hun eigen centen. Het is decenia lang zo geweest dat beurzen alleen stegen en vastgoed duurder werd. Niet alleen het berijfsleven, maar zeker ook Jan met de Pet, had geen rede het systeem kritisch te bezien, het gaat goed dus laat maar lopen…

    De politieke verarming, waarin niemand meer kan uitleggen wat het verschil is tussen, zeg, PvdA en VVD is hier ook rechtstreeks een gevolg van. Tijdens de laatste Europeese verkiezingen was dit zeer duidelijk waarneembaar. Alle ons bekende partijen zijn voor Europa, slechts een paar marginale partijen bieden een kritisch geluid of tegengeluid. Echter ook deze marginale tegengeluiden hebben geen visie op hoe dan wel of anders…

    De verarming van het maatschappelijk bewustzijn van de bevolking. De verarming van het politiek bewustzijn. Het gebrek aan noodzakelijkheid door de al beschreven overvloed. Dit geeft het volk het bestuur dat zij verdiend. Een bestuur dat in bed ligt met de grote belangen.

    Het kapitalisme is overigens al een flink aantal jaren dood. Zaken als “to big to fail” passen niet binnen het kapitalisme. In een werkelijk kapitalistisch systeem zou een dergelijke organisatie weldegelijk falliet gaan. Zo een organisatie wordt dan in delen geknipt en de levensvatbare delen worden verkocht en hebben dan weer (een gezonde) toekomst. De falliete delen gaan werkelijk falliet en de kosten daarvan worden gedragen door de eigenaren.
    We leven dus niet langer in een kapitalistisch systeem, maar in een corporatistisch systeem, ook wel (Italiaans) facisme genoemd. Een systeem waarbinnen “het volk” moet opdraaien voor de ellende veroorzaakt door een kleine machthebbende groep. Deze groep laat zich niet meer tot verantwoording roepen door het volk, en hoeft dat ook niet want zij hebben zowel het kapitaal als de macht. Op het moment dat het verkeerd gaat, roepen zij dat ze geredt MOETEN worden, anders betaald het volk de rekening. Ziet dan niemand dat het presies anders om is, het redden van deze corporaties gaat OP REKENING van het volk! Het volk is niet gebaat bij het voortbestaan van een falliete boedel.

    Monsterlijke proporties, maar nog niet monsterlijk genoeg. Blijkbaar. Want we stemmen allemaal voor Europa en voor de partijen die niet langer voor een eerlijk speelveld zorgdragen, maar die het corporatisme hooghouden. Onbegrijpelijk? nee dat niet.

    Het gaat ons alle nog steeds zo goed dat maatschappijkritiek gericht is op platonische, populistische waanbeelden. Er is onvrede, alleen weten we eigenlijk niet waarover. Ja, dat de buurman meer krijgt dan ikzelf. Dat groep A meer criminaliteit pleegd dan groep B. Willen we meer of minder van Groep B….

    Zo moet je je ook afvragen, hebben wij nog onafhankelijke instanties, die zonder politieke bril, of andere inmenging, informatie aan ons als volk verschaffen.
    Je kunt er niet vanuit gaan dat een politicus het beste met je voor heeft. Dat een (gesponsorde) rijksuniversiteit zuiver onderzoek pleegd ten bate van ons alle. Als een pastoor al preekt voor eigen parogie…
    Want ook het NOS-Journaal, RTL, en wat al niet meer, is eigendom van, jawel, presies die zelfde corporaties.

    De mate van organisatie van de grote bedrijven is niet te breken met alleen een goed idee. Monsterlijkheden als het IMF of de wereldbank heffen zichzelf niet op. Politici zeggen zelf niet dat ze niet functioneren. Graag even vingers voor wie Gerrit Zalm een goed politicus vond? Graag even vingers voor wie zijn beleid bij ABN (20% salarisverhoging voor de top) als goed voor ons als maatschappij of klant bij ABN in schat? Iemand? Vingers?

    We laten ons door angst regeren. Waar we dan presies angstig voor moeten zijn is niet helemaal duidelijk. Vorrige week een nieuwe financiele crisis, deze week verslechterende cijfers over de groei van.. tsja..

    Wie weet vandaag de dag nog wat zijn arbeid waard is?

    • Bou Berkenbosch:

      Beste Patrick,
      De voorspoed die ons deel is geweest de laatste 50 jaar, ging wel zwaar ten koste van de Derde Wereld, waar de koffie vandaan komt en waar de armoede heerst.
      Aan dit systeem zal noodzakelijkerwijs een einde komen. Marx voorspelde reeds dat dit noodzakelijk is! Maar in tegenstelling tot Darwin en Einstein wordt Marx niet echt gewaardeerd. Er zijn twee manieren waarop dit systeem kan eindigen: de grote NUCLEAIRE BOEM of een socialistische omwenteling waarin de stem van de bevolking telt. Hoe het afloopt, weten we niet, maar op dit moment geven alleen de Marxisten me nog enige hoop dat het antwoord is: het loopt GOED af!
      Het zijn “interessante tijden” en soms vraag ik me wel eens af of ik daarin wil leven. Maar ik hoop dat mijn blogs andere mensen aanzetten om Marx te lezen, omdat deze denker ons wel degelijk een oplossing biedt. Neemt niet weg dat Bilderberg c.s. op dit moment sterker is, maar zowel in China als in Rusland als in Zuid Amerika lijkt Marx intussen gesneden koek! Van India weet ik het niet, dit land was een “kolonie” van Groot Bittannia rules the waves…. Marx komt daar niet binnen, vrees ik.
      Helaas is Gadaffi met zijn Groene Boekje door de kapitalisten vermoord. Maar zijn boekje leeft voort! Laat ook het Rode Boekje van Mao voortleven! Want Kapitalisme is in strijd met zichzelf. Lees daarvoor Het Kapitaal van Marx! De huidige tegenstellingen zijn niet onoplosbaar, maar men gelooft nog steeds in God en het creationisme. Dan volgt het einde der tijden, daar ben ik niet blij mee.

      • Patrick:

        In een eerdere reactie gaf je al eens aan dat communisme niet gelijk staat aan Marxisme. Eens, echter zal Marxisme verworden tot communisme zoals kapitalimse verwordt tot corporatisme…
        Nu is communisme naar mijn mening te verkiezen boven corporatisme maar in beide gevallen is de macht gecentraliseerd en nu juist dat is zo kwalijk.

        • Bou Berkenbosch:

          Patrick, volgens mij is gecentraliseerde macht op zich niet zo kwalijk, zolang het een bottom-up systeem betreft. Luister ook naar het half uurtje vragen en antwoorden van Richard Wolff. Ook ik zie niet graag dat moderne systemen zoals kernenergie centrales worden gerund door vriendelijke anarchisten die gezamenlijk in tijden van crisis gezellig gaan vergaderen. Kopje thee, koekje erbij?
          Lees vooral het Groene Boekje van Gadaffi over dat probleem! Zie de linker kolom op BOUblog. Een systeem van onder op is wel degelijk mogelijk, maar helaas krijg je dan NATO-bommen op je kop!

    • yvonne:

      Vóór Europa, in 2005 hebben toch echt meer dan 60 procent van de stemmers tegen de EU gestemd, en het feit dat dat referendum-uitslag totaal genegeerd is heeft mij zeer verontrust. Toen werd me helemaal duidelijk, dat deze wereld niet draait om respect, en dat de politiek compleet doorgestoken kaart is. De Eu is alleen maar bedoelt om de macht naar de multinationals en de banken te brengen. En de burgers worden gewoon gebruikt als melkkoeien. De gevestigde elites op deze wereld hebben het spel heel goed gespeeld, media onder controle en de rechterlijke macht.
      Totalitaire macht, dat is wat ik nu zie……

  • AntiSoof:

    Ik concludeer ook dat het huidige kapitalisme de legale strop is om de hals van de arme mensen. De wet maakt dit mogelijk. Daarom concludeer ik dan ook dat de wet zélf niet compleet moreel kan zijn, daar zij m.i. onrechtvaardigheid toelaat. Grote corporaties maken liefde ‘stuk’. Winst maken is in eerste instantie ‘onchristelijk’. Winst gaat altijd over de rug van iemand.

  • yvonne:

    Winstmaximalisatie is de nieuwe religie, of eigenlijk al een hele oude, maar het zorgt het er wel voor dat liefde en respect verdwijnt…………..en ik ben daar niet blij mee………

  • AntiSoof:

    @Yvonne,
    Zolang jij en ik dat blijkbaar nog beseffen is er nog hoop. Ik denk trouwens dat kapitalisme een uitvinding is van de rijken om de armere mens voor eeuwig onder de duim te houden. Men veroverde de macht met geweld. En men wil die macht behouden d.m.v. sprookjes. Eigenlijk is het zo simpel. En wie zich daartegen verzet is blijkbaar… niet rijk.
    Daarom ben ik blij met de lessen van Jiddu Krishnamurti. Die legt uit dat de problemen in de wereld ontstaan uit pure … hebzucht. De nare zucht waar de natuur ons mee opgezadeld heeft.
    En die hebzucht kan alleen worden opgelost door inzicht. Inzicht in het zelf. Hoe vreselijk zweverig dit ook klinkt.
    Zonder zelf inzicht zijn filmpjes als hierboven trouwens als natte zevenklappers. Ze pluffen wat en zijn daarna stil. Zonder (zelf) inzicht kan er geen (over)zicht zijn. Sorry voor mijn gereutel. Ik weet dat ’t klopt wat ik zeg, alhoewel het wat onduidelijk kan overkomen.

  • Zoeffirelli:

    Haha. Het einde van Marxisme bedoelt u. https://www.youtube.com/watch?v=yA2lCBJu2Gg

    • Bou Berkenbosch:

      Zoeffirelli,
      Die rant van Molyneux over Marx heb je al eens geplaatst. Daar heb ik toen naar behoren op geantwoord. Deze argumentatie ad hominem zegt meer over Molyneux, dan over Marx! Er zijn ook mensen die de evolutietheorie verwerpen, omdat deze theorie strijdig is met hun geloof. Gelukkig zijn er maar weinig mensen die de relativiteitstheorie verwerpen omdat Einstein zijn haar niet goed zit.
      Molyneux noemt geen enkel inhoudelijk argument. Hij verwerpt de theorie van Marx op grond van laster en smaad over de persoon van Marx. Op dat niveau wil ik niet discussiëren. Bekijk dus in het vorige artikel de tegenargumenten omtrent deze ranzige video! En kom niet steeds met dezelfde flauwe kul aanzetten!

  • Patrick:

    Bou, jij schreef:

    Patrick, volgens mij is gecentraliseerde macht op zich niet zo kwalijk, zolang het een bottom-up systeem betreft.

    Een bottom-up systeem is niet een gecentraliseerd systeem, maar juist het omgekeerde, de sturing komt voort uit de gezamelijkheid, ipv dat de gezamelijkheid voortkomt uit de sturing.
    Ik vind bottom-up en top-down er zoiezo niet zoveel toe doen. Het gaat om de grote van de organisatie en de macht die uit deze ernormiteit voort vloeit. “To big to fail” is daar tot op heden de ernstigste uitwas van. Grote organisaties achten zichzelf belangrijker dan een individu uit die organisatie, dan groepen uit die organisatie, dan belangen in de samenleving. Daarmee wordt dus een werkelijkheid gecreerd waarin de grote van organisatie bepalend wordt voor haar rechtspositie. Hiermee is dus rechtsongelijkheid gecreeerd.

    Ook ik zie niet graag dat moderne systemen zoals kernenergie centrales worden gerund door vriendelijke anarchisten die gezamenlijk in tijden van crisis gezellig gaan vergaderen. Kopje thee, koekje erbij?

    Dit vind ik op vele vlakken een vreede uitspraak. Maar tegen een koekje zeg ik geen nee ;P

    Een systeem van onder op is wel degelijk mogelijk, maar helaas krijg je dan NATO-bommen op je kop!

    Democratie is een systeem van “onder op”. Echter is dit systeem volledig uitgehold door de “grote” belangen. Je krijgt naar mijn mening dan ook vooral bommem op je kop als je de grote belangen in de weg zit.
    De oplossing zit’m wat mij betreft dan ook eerder in kleine alternatieven, vele kleine alternatieven. Lokalisatie van organisatie en macht. Het wordt tijd om Friesland haar onafhankelijkheid te gunnen, meer in die trant. En als zeg Cafka-cola zich in Nederland wil vestigen met een productie- of distributiecentrum dan zal dat een onafhankelijke Nederlandse organisatie moeten worden. Niet een onderdeel van een wereldwijde organisatie die in land A gevestigd is, in land B produceert en in land C belasting betaald.

  • Ben:

    Bottom-up, top-down: het kan allemaal werken. Of het werkt is wel een kwestie van beschaving.

    Groeten, Ben

  • Fred:

    Trouwens, ik zie dat Bou een Tuin liefhebber is. Wij ook. Heb net een kilo of vijf luxe aardappels uit de grond gehaald, Gele Malthesers, Ratte-aardappeltjes, Chinese Truffel aardappels, en rooie Ronde. Heb een trukie uitgehaald een paar jaar terug: die errepels gekocht bij de Jumbo en andere voor een euro of twee de kilo, laten uit lopen, die uitlopers in de grond met compost, et voila: Errepels voor niks, en verrekkes lekker….Tip: Schoon boenen, koken in schil, en zo eten… Groetjes….

  • Ben:

    Het kapitalisme werkt. Een miljard mensen hebben dagelijks niet genoeg te vreten. Het is dus altijd maar hoe je er naar kijkt en alles kun je goed praten.

    Groeten, Ben

  • mr.drs.Bou:

    David Harvey: Cities are Rotting Because of Capitalism

Laat een reactie achter

Recente reacties