Archief
Artikelen

Deel 3 van de serie Cosmos van Carl Sagan begint met astrologie en het geloof dat het lot van de mensen in de sterren geschreven staat. In de oudheid geloofde men dat de hemellichamen bezield waren, de zon en de maan waren goden met een eigen wil. Ook de planeten, een zestal zichtbare sterren dat door de hemel lijkt te dwalen, werden beschouwd als goddelijke wezens die naar believen het lot van de mensen konden bepalen. Daarom moest men hen gunstig stemmen met offers en feesten. Vanuit deze religie ontstond langzaam maar zeker de astronomie, de exacte kennis van de hemellichamen.

Deze twee manieren van naar de hemel kijken, lijken wezenlijk van elkaar te verschillen, maar toch is de wetenschap ontstaan vanuit het geloof! Aristoteles, die leefde in de 4e eeuw v.Chr., meende dat de aarde het middelpunt was van de kosmos. Rond de aarde draaiden sferen, een soort kristallen bollen, waaraan de zon, de maan en de planeten bevestigd waren. Gedurende de hele Middeleeuwen bleef dat beeld van de kosmos een dogma, dat werd gesteund door de Kerk van Rome. Vanuit dat model bleek het echter moeilijk te verklaren waarom Mars in zijn baan soms achteruit loopt en dan weer vooruit.

Pas tijdens de Renaissance ontdekte Copernicus (1473 – 1543) dat niet de aarde, maar de zon het middelpunt is. Hij was niet de eerste die op een dergelijk idee kwam, maar wel de eerste die er een wiskundige uitleg aan gaf. De planeten draaiden volgens Copernicus in zuivere cirkels rond de zon, maar ook dat model kon niet verklaren waarom Mars af en toe achteruit wandelt. De grote doorbraak kwam van Johannes Kepler (1571 – 1630), die ontdekte dat de banen van planeten geen cirkels zijn, maar ellipsen.

Dat Sagan daarna uitgebreid ingaat op het leven en werk van Kepler, is heel terecht. Zonder de wetten van Kepler is de kosmos niet te begrijpen. Kepler legde de basis voor de exacte kosmologie! Daarnaast is dit deel van de documentaire een lust voor het oog. De nog middeleeuwse manier van leven, de jacht op ketters en later ook heksen, de relatie tussen de ernstige en sobere Kepler en de flamboyante Deense edelman Tycho Brache, die nauwkeurige observaties gemaakt had van de bewegingen van de planeten, het komt allemaal voorbij als een speelfilm. Dat de moeder van Kepler werd beschuldigd van hekserij, past in dat tijdsbeeld.

Tussen de astrologie en Kepler brengt Sagan een bezoekje aan de zonnetempel van de Anasazi. Dit is een inheemse stam die omstreeks 500 – 1300 AD leefde in het Zuidwesten van de Verenigde Staten, in de huidige staat Nieuw Mexico. De Anasazi waren Pueblo-Indianen en hun cultuur ging waarschijnlijk ten onder door een wereldwijde klimaatsverandering, de Kleine IJstijd die vanaf 1300 in Europa leidde tot de pest en andere ellende, maar in Nieuw Mexico tot een oprukkende woestijn.

Carl Sagan’s: Cosmos Part 3 – Harmony of the Worlds duurt 58 minuten.

Share and Enjoy:
  • NuJIJ
  • Twitter
  • Facebook
  • Hyves
  • RSS
  • email

Gesloten voor reacties.

Recente reacties