Archief
Artikelen

Op het einde van het vorige hoofdstuk van het Groene Boek van Gaddafi bleek reeds dat Gaddafi grote waarde hechtte aan de familie als basis voor de samenleving. De uitspraak: “Het gezin is de hoeksteen van de samenleving” zou hij zeker beamen. Gaddafi pleitte daarom voor vrijheid van partnerkeuze, iets wat in Libië vóór Gaddafi lang niet altijd het geval was, zeker niet voor de vrouwen. Het volgende hoofdstuk gaat over de familie, maar men kan ook lezen: het gezin. Het recht op gezinsleven ligt ook vast in het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens, en wel in artikel 8. Volgens Gaddafi is het gezin of de familie de basis van de sociale samenleving.

DE FAMILIE

Voor het individu is de familie belangrijker dan de staat. De mensheid erkent het individu als een menselijk wezen, en het individu erkent de familie, die zijn wieg, zijn oorsprong, en zijn sociale paraplu is. Volgens de wet van de natuur is de mens het individu en het gezin, maar niet de staat. Het menselijk ras heeft noch een relatie noch iets anders te maken met de staat, dat een kunstmatig politiek, economisch, en soms militair, systeem is. Het gezin is als een plant, met takken, stengels, bladeren en bloemen. Het cultiveren van de natuur in boerderijen en tuinen is een kunstmatig proces dat niet relevant is voor de plant zelf. Het feit dat bepaalde politieke, economische of militaire factoren, een aantal families samenbinden in een staat verbindt dit systeem of zijn organisatie niet noodzakelijk met de mensheid. Op dezelfde manier is elke situatie, positie of procedure die resulteert in uiteenvallen, achteruitgang of verlies van de familie onmenselijk, onnatuurlijk en onderdrukkend, analoog aan enige procedure, maatregel of actie die een plant, zijn takken, zijn bladeren en zijn bloesem doet verliezen.

Gaddafi ziet het gezin of de familie als een organische eenheid. De band tussen familieleden is volgens hem van nature gegeven. Dit geldt niet voor de band tussen het individu en de staat. Het verlies, of de langdurige afwezigheid, van een familielid wordt inderdaad door vrijwel iedereen ervaren als pijnlijk.

Samenlevingen waarin het bestaan en de eenheid van het gezin bedreigd worden als gevolg van enige omstandigheid, zijn vergelijkbaar met velden waar de planten worden ontworteld, uitdrogen, verbranden, verweren of dood gaan. In bloeiende tuinen groeien, bloeien en bestuiven planten op natuurlijke wijze. Hetzelfde geldt voor menselijke samenlevingen. De bloeiende samenleving is die waarin het individu van nature opgroeit in de familie en de familie in de samenleving. De persoon is verbonden met de grotere familie van de mensheid zoals een blad aan een tak of een tak aan een boom. Ze hebben geen waarde of leven als ze worden gescheiden. Hetzelfde geldt voor individuen als zij worden gescheiden van hun families – het individu zonder een gezin heeft geen waarde of sociaal leven. Als de menselijke samenleving het stadium bereikt waarin het individu leeft zonder een gezin, wordt het een samenleving van zwervers, zonder wortels, net als kunstmatige planten.

In onze samenleving wordt individualisering beschouwd als een groot goed. Gaddafi zag dat duidelijk anders. Inmiddels wordt onze samenleving geconfronteerd met de gevolgen van dit beleid: gebroken gezinnen, vereenzaming van alleenwonende ouderen, duizenden zwerfjongeren, alleenstaande werkende moeders van schoolgaande kinderen, ingrijpende bemoeienissen van Jeugdzorg en zo voort. Om nog maar niet te spreken van kleine kinderen die worden verkracht in de crèche!

Vervolgens gaat Gaddafi van de familie, via de groot-familie naar de stam. Libië is nog steeds een stammen-maatschappij. In onze maatschappij is het lang geleden dat de stam een rol speelde, maar de groot-familie, bestaande uit grootouders, ooms en tantes, neven en nichten, kinderen en kleinkinderen, speelde nog tot diep in de 20e eeuw een grote sociale rol. Voor sommige families geldt deze familieband zelfs tot op heden als een bron van solidariteit en bescherming.

DE STAM

Een stam is een familie die is gegroeid door voortplanting. Hieruit volgt dat een stam een uitgebreide familie is. Op dezelfde manier, is een natie een stam die is gegroeid door voortplanting. De natie is dus een uitgebreide stam. De wereld is een natie die is gediversifieerd in verschillende naties. De wereld is dan een vergrote natie. De relatie die de familie bindt, bindt ook de stam, de natie en de wereld. Echter, het verzwakt met de toename in aantallen. De essentie van de mensheid is die van de natie, de essentie van de natie is die van de stam, en de essentie van de stam is die van familie. De graad van warmte in de relatie neemt evenredig af met de toename in grootte van de sociale eenheid. Dit is een onbetwistbaar sociaal feit alleen ontkend door degenen die in deze onwetend zijn.

De sociale band, de cohesie, de eenheid, de intimiteit en de liefde zijn sterker op het familieniveau dan op het tribale niveau, sterker op het tribale niveau dan op dat van de natie, en sterker op het niveau van de natie dan op dat van de wereld.

Daar valt weinig tegen in te brengen!

Voordelen, privileges, waarden en idealen op basis van sociale banden bestaan waar deze banden natuurlijk en zonder twijfel sterk zijn. Ze zijn sterker op het niveau van het gezin dan op het niveau van de stam, sterker op het tribale niveau dan op dat van de natie, en sterker op het niveau van de natie dan van de wereld. Zo raken deze sociale banden, voordelen, en de idealen die met hen verbonden zijn verloren waar het gezin, de stam, de natie of de mensheid verdwijnen of verloren raken. Het is daarom van groot belang voor de menselijke samenleving om de samenhang van het gezin, de stam, de natie en de wereld te behouden om te kunnen profiteren van de voordelen, privileges, waarden en idealen voortgebracht door de solidariteit, samenhang, eenheid, intimiteit en liefde van familie, stam, natie en de mensheid.

Onze normen en waarden en de manier waarop we de omringende wereld emotioneel beleven, worden voornamelijk gevormd door het gezin waaruit we afkomstig zijn. Later projecteren we deze sociale banden eveneens op de buitenwereld, eerst op de kinderen op school, dan op de collega’s waarmee we werken, maar ook op de politiek. De socialisatie in het gezin wordt aldus deel van onze sociale identiteit.

In sociale zin is de familiale samenleving beter dan die van de stam, de tribale samenleving is beter dan die van de natie, en de samenleving van het land is beter dan die van de wereld als het gaat om gemeenschap, genegenheid, solidariteit en voordelen.

DE VERDIENSTEN VAN DE STAM

Omdat de stam een grote familie is, biedt zij haar leden veel van dezelfde materiële voordelen en sociale voordelen die de familie biedt aan haar leden, want de stam is een secundaire familie. Wat moet worden benadrukt is dat, in de context van de stam, een persoon zich op een lompe manier kan gedragen, iets wat hij niet zou doen binnen de familie. Echter, omdat de familie klein is, wordt direct toezicht niet uitgeoefend, in tegenstelling tot de stam waarvan de leden voortdurend het gevoel hebben dat ze onder toezicht staan. In het licht van deze overwegingen, creëert de stam een gedragspatroon voor haar leden, dat zich ontwikkelt tot een sociaal onderwijs, dat beter is en edeler dan het onderwijs op school. De stam is een sociale school waar de leden worden opgevoed om hoge idealen te absorberen, die zich ontwikkelen tot een gedragspatroon voor het leven. Deze patronen raken automatisch geworteld als de mens opgroeit, dit in tegenstelling tot in het klassikaal onderwijs met haar curricula – waar deze idealen formeel worden gedicteerd maar geleidelijk aan verloren gaan met de groei van het individu. Dit is zo omdat het formeel is en verplicht en omdat het individu zich bewust is van het feit dat het aan hem gedicteerd wordt.

Deze stam-verbondenheid wordt in Libië nog concreet gevoeld. De verbondenheid tussen stam-leden is groter dan die tussen school-vrienden, ongeacht of ze elkaar al jaren kennen, of elkaar voor het eerst ontmoeten. Elk stamlid wordt beschouwd als deel van de grote verwantschaps-familie.

De stam is een natuurlijke sociale “paraplu” voor sociale zekerheid. Op grond van sociale tribale tradities, biedt de stam voor haar leden collectieve bescherming in de vorm van boetes, wraak en verdediging; oftewel sociale bescherming. Bloed is de belangrijkste factor in de vorming van de stam, maar het is niet de enige, want wederzijdse betrekkingen zijn ook een factor in de vorming van de stam. Met het verstrijken van de tijd, verdwijnen de verschillen tussen de factoren van bloed en wederzijdse betrekkingen, waardoor de stam als een sociale en fysieke eenheid overblijft, hoewel het fundamenteel gezien van oorsprong een eenheid van bloed blijft.

Oorspronkelijk was de bindende factor volgens Gaddafi de bloedband, maar deze maakte langzaam maar zeker plaats voor de sociale band tussen stamleden. Daarbij gaat hij uit van het patriarchale stamverband, zoals dat in Libië nog bestaat. Volgens mij gaat daar echter het moederrechtelijke (matriarchale) stamverband aan vooraf. In het moederrecht werd de plaats van het individu in de stam uitsluitend bepaald door de moeder. Er was slechts een belangrijke restrictie: seksuele relaties tussen verwanten waren verboden, onbespreekbaar, taboe!

Daartoe was de stam verdeeld in totems, meestal waren het er vier. Een van deze totems was de huwelijkstotem, waaruit men een partner kon kiezen. Binnen de eigen totem was seks verboden, taboe. Maar ook de totem van de vader was taboe, evenals de totem van zijn vader. Een vreemdeling was nooit taboe, daarom was dat een zeer aantrekkelijke partner. Dit verwantschaps-systeem bestond nog op vele eilanden in de Stille Oceaan, toen deze in de 17e en 18e eeuw werden “ontdekt”. Het bestond ook bij de Indianen en de oorspronkelijke bevolking van Australië. In de 19e eeuw was het nog mogelijk om dit verwantschappsysteem te onderzoeken, maar helaas zijn al deze stammen intussen bekeerd tot de Naam van de Vader.

Het moederrecht leidde tot een andere socialisatie en andere loyaliteiten. De belangrijkste mannelijke verwant was niet de vader, maar de broer van de moeder. Dat wil niet zeggen dat kinderen geen vader hadden, in tegendeel. Deze man van de moeder was een goede vriend en leraar van de kinderen, maar deze vader was geen verwant! Van het moederrecht als oorsprong van de patriarchale stam lijkt Gaddafi niet op de hoogte. Uit het vervolg van het Groene Boek blijkt echter dat hij een groot belang hechtte aan een goede positie voor vrouwen in de maatschappij. In het streng vaderrechtelijke Libië met zijn patriarchale stamverband en zijn Islamitische huwelijkswetten, was het standpunt van Gaddafi over vrouwen werkelijk uniek!

Wordt vervolgd…

Lees het Groene Boek zonder mijn commentaar (pdf): Deel 1; Deel 2; Deel 3

Share and Enjoy:
  • NuJIJ
  • Twitter
  • Facebook
  • Hyves
  • RSS
  • email

Gesloten voor reacties.

Recente reacties