Archief
Artikelen

Het eerste college van David Harvey over Het Kapitaal van Marx is een introductie. Dit college is ondertiteld in het Nederlands. Het begint met een kort gesprek tussen Neil Smith en David Harvey, die beiden les geven aan dezelfde universiteit. Na ongeveer 5 minuten begint het eerste college. Harvey zegt dat men zijn colleges zoveel beter zal begrijpen, als men Het Kapitaal zelf leest. Gelukkig staat het boek ook gratis online.

Ieder college bestaat uit twee delen, met daartussen een kwartiertje pauze voor de studenten. Harvey begint niet met de tekst zelf, maar legt eerst uit welke plaats Het Kapitaal inneemt in het totale werk van Marx. Daarbij waarschuwt hij zijn studenten voor de eerste drie hoofdstukken, die zijn namelijk nogal taai! In deze drie hoofdstukken probeert Marx het door hem ontwikkelde begrippen-apparaat te verduidelijken, waarmee hij de kapitalistische economie wil analyseren. Zijn methode is dialectisch, hetgeen wil zeggen dat Marx niet denkt in termen van oorzaak en gevolg (de causale methode), maar dat hij de economie beschouwt als een proces dat voortdurend in beweging is. Hij zoekt naar onderlinge relaties.

Aan de hand van eerdere werken van Marx en de voorwoorden die Marx schreef bij de verscheidene uitgaven van Het Kapitaal legt Harvey uit in welke context we het boek moeten plaatsen. Daarbij is het belangrijk dat we meegaan in de dialectiek die Marx hanteert. Zelf plaats ik het boek ook graag in zijn historische context: Marx leefde in een tijd waarin de bittere armoede waar het kapitalisme toe leidt, nog niet was verbannen naar de Derde Wereld. In de huizen van de rijke bovenklasse bevond de armoede zich in de kelder, downstairs! In de steden leefden de heren in herenhuizen, terwijl in de sloppen en stegen van dezelfde stad de bittere armoede zichtbaar was. Wat mij vooral aantrok in Het Kapitaal, is de sociale bewogenheid waarmee het is geschreven.

Het tweede deel van het college begint bij minuut 54. De pauze is er uit geknipt, maar ik ben wel even koffie gaan halen. Daarbij heb ik meteen het boek er bij gepakt, want Harvey begint nu met hoofdstuk 1: De waar. Dat is een ding dat door haar eigenschappen een of andere menselijke behoefte bevredigt. De bruikbaarheid van een waar geeft het een gebruikswaarde. Wij kopen deze waren in winkels, of op de markt, maar we kunnen ook waren ruilen. Marx vraagt zich dan af hoe men van een waar de ruilwaarde bepaalt.

Sommige zaken hebben een (soms hoge) gebruikswaarde, zonder ooit te verschijnen als een waar die men kan ruilen of verhandelen. De lucht die we inademen is daar nog altijd een voorbeeld van. Ook kan iets zijn ontstaan door menselijke arbeid, zonder ooit een waar te worden, omdat het niet wordt verkocht of geruild op de markt. Maar alle waren die op de markt verschijnen, ontlenen hun ruilwaarde aan de menselijke arbeid die nodig is om die waar te produceren. De waarde van een waar vertegenwoordigt de hoeveelheid menselijke arbeid die in die waar belichaamd is. Hoeveel arbeid het kost om een waar te produceren, hangt echter af van hoe snel en efficiënt men die waar kan produceren, dus van het arbeidsproces. De waarde vertegenwoordigt daarom de sociaal noodzakelijke arbeidstijd om die waar te produceren. Dit is voortdurend aan veranderingen onderhevig.

Dit uitgangspunt van Marx verschilt wezenlijk van de manier waarop de klassieke economen te werk gaan. Hun uitgangspunt is dat de waarde van een waar wordt bepaald door de vraag of deze waar al dan niet schaars is, door vraag en aanbod. Is de vraag groter dan het aanbod, dan stijgt de prijs, en omgekeerd. Marx analyseert de kapitalistische economie vanuit de veronderstelling dat vraag en aanbod in evenwicht zijn. Het gaat daarom niet over de benzineprijs of de huizenmarkt, maar over de mechanismen waardoor het kapitalisme wordt beheerst en hoe deze mechanismen de waarde van waren bepalen.

Hoewel hoofdstuk 1 inderdaad akelig saai wegleest, weet David Harvey dit toch tot een boeiend verhaal te maken. Om de rest van Het Kapitaal te begrijpen, is een goed begrip van dit hoofdstuk essentieel. Het volgende college van Harvey gaat daarom zowel over hoofdstuk 1 als het veel kortere hoofdstuk 2. Harvey verwacht van zijn studenten dat deze de tekst hebben gelezen.

Class 01 Reading Marx’s Capital with David Harvey duurt een uur en 51 minuten.

Share and Enjoy:
  • NuJIJ
  • Twitter
  • Facebook
  • Hyves
  • RSS
  • email

3 Reacties op “Het Kapitaal lezen met David Harvey: inleiding”

  • Beste BOU,
    na het zien van die laatste video, The Empire in Africa, moest ik die beelden proberen te verwerken, kon ze niet meer uit mijn hoofd bannen. Maar nu gaat het wel weer na een exercitie wiki-en om het te proberen te plaatsen. De geschiedenis van Sierra Leone was mij volledig onbekend maar nu begrijp ik een beetje waar die psychopaten die ik in die schokkende beelden zag vandaan komen. Dacht nu toch wel voldoende eelt op mijn ziel te hebben gekregen, maar nee als het met zulke onverbloemde beelden gedocumenteerd wordt went het nooit. Vraag me wel af hoe de cameramensen en documentairemaker er bij stonden tijdens het draaien. Hardop cut cut cut schreeuwend neem ik maar aan. Maar ok het gaat weer een beetje. Kan mij heel goed voorstellen dat je er ook moe van wordt, oorlogsmoe zoals je zegt. Je ziet natuurlijk nog veel meer van dat schokkends langs komen voor het op je blog komt te staan. Dus, hou je alsjeblieft taai.

    Tijdens het tikken heb ik Pink Floyd maar weer eens opstaan op mijn laptopje nu, zo hard mogelijk. Kan het je echt aanraden als je ervan houd. Kortgeleden is er een live HD upload van The Wall bijgekomen die nog beter is dan de film uit 1982, geloof ik, van Alan Parker. Maar goed dat was dus allemaal offtopic maar als je ook zin hebt in even iets anders is hier link: http://www.youtube.com/watch?v=hnSVTOWWYuU voor tijdens het lezen van Het Kapitaal van Karl Marx. Heel lang geleden was ik er aan begonnen maar kan me er niks van herinneren en heb het waarschijnlijk niet helemaal uitgelezen. Zonder de mogelijkheid tot vragen stellen is het ook wel een beetje zware moeilijk te verteren kost. Maar ik neem aan dat het nu wel beter gaat als toen, misschien ben ik wel wijzer geworden in de tussentijd, maar heb er nu in ieder geval wel meer de tijd voor, als ik tenminste mezelf die tijd gun en niet op het internet ga zwerven want verdikkeme je bent voor je het weet weer een halve dag verder met lezen en eventueel af en toe een reactie als er inspiratie is om het doordacht te doen.

    Kortom, ik ga proberen Het Kapitaal te doorgronden en de colleges van David Harvey volgen, en dat zal even tijd nemen. Maar die is dan goed besteed! Met dank aan BOU.

  • mr. drs. Bou:

    Beste Sjuul,

    Dank je wel voor deze reactie! Oorlogsmoe, maar de oorlog gaat maar door! De eerste hoofdstukken van Het Kapitaal zijn saai, taai en langdradig! Maar David Harvey sleept je er wel doorheen.

    Daarna wordt het heel verhelderend, dat kan ik me nog herinneren. Ik wilde het graag herlezen, ook al kost dat tijd.

    Dank ook voor Pink Floyd, maar ik heb graag stilte als ik zit te lezen. Deze bijdrage wordt daarom bewaard voor de kerstvakantie. Dan gaan we leuke dingen doen! 😉

    En nu maar hopen dat ze op Tweede Kerstdag niet wéér beginnen om bij voorbeeld Gaza of Damascus of Homs te bombarderen…

  • mr. drs. Bou:

    Dit filmpje is zo hilarisch, maar het maakt me ook triest. Marx zou eigenlijk moeten worden onderwezen op iedere middelbare school!

    Communist Karl Marx Endorsed by Obama as the Next President?

Laat een reactie achter

Recente reacties