Archief
Artikelen

Voor de oorlog tegen Libië begon, wist ik slechts iets over de oude geschiedenis en de archeologie van de kust van de Middellandse Zee. Verder leek het land een grote zandbak, waarover een geschifte dictator regeerde. De “strijd tegen Gaddafi”, die in februari begon, bleek op 1 maart reeds een doorgestoken kaart en dat trok mijn aandacht. De bewoners van dit ooit zo straatarme woestijnland bleken geen dorstige zandlopers, maar redelijk welvarende, goed geschoolde en gezonde mensen. Hun steden floreerden, huisvesting, onderwijs en gezondheidszorg waren goed geregeld, het land had een modern wegennet, hun oasen waren parels en hun watervoorziening was fantastisch! En dat in 40 jaar tijd, zonder staatsschuld bij het IMF! Wat een prestatie!

Dat maakte me nieuwsgierig naar de geschiedenis van Libië. Al surfend kwam ik vier artikelen tegen. Ze staan op de website Daily Koss, ze zijn voorzien van leuke links en ze lezen lekker weg. Ze vergen wel even wat rustige aandacht, maar dan weet je ook wat! Zij dienden als basis voor dit artikel. Wie meer wil weten, moet even doorlinken naar die uitgebreide artikelen.

History for Kossacks: Ancient Libya begint bij het begin, in de oudheid. Tot op zijn laatst ongeveer 2000 v. Chr. was de Sahara een savanne en daar woonden al vele duizenden jaren mensen. Zij leefden van jagen en verzamelen, of later van nomadische veeteelt. De gesettelde geschiedenis van de kust begint met de komst van de Foeniciërs, die er handelsposten vestigden die uitgroeiden tot steden. Vervolgens kwamen de Grieken, toen de Romeinen, tot het Romeinse Rijk omstreeks 450 AD wordt opgesplitst in het Oost Romeinse of Byzantijnse Rijk en het West Romeinse of Roomse Rijk. Ook Libië wordt dan opgesplitst, Benghazi valt onder het Grieks sprekende Byzantium (Constantinopel) en Tripoli onder Rome! De oorspronkelijke bevolking noemde men Berbers, zij woonden in de woestijn, die bepaald niet alleen maar een zandbak is, zoals blijkt uit deze prachtige fotoserie. De driedeling vinden we nu nog terug in Tripolitana, Cyrenaica en Fezzan, maar de grenzen lopen niet langs rechte lijnen.

De Berbers zijn geen homogene groep, ze bestaan uit verschillende stammen. De Grieken noemden iedereen die een vreemde taal sprak een Barbaar of Berber, want zo klonk dat in hun oren. De Berbers vormden vanaf 1000 v.C. een eigen stedelijke cultuur in de Libische woestijn, de Garamantes. Zij worden voor het eerst genoemd door Herodotes, in de 5e eeuw v.C.. Net als de Griekse en Romeinse beschaving was ook de beschaving der Garamantes gebaseerd op slavernij. Een duizenden kilometers lang netwerk van ondergrondse watertunnels leidde naar hun steden, die grotendeels onder de grond lagen. Zo waren ze beschermd tegen de dagelijkse hitte, de nachtelijke koude en de zandstormen. Irrigatie maakte landbouw en tuinbouw mogelijk in de Sahara. De grootste stad, Garama, ten zuiden van Tripoli, telde zo’n 4.000 inwoners en was omringd met buitenwijken waarin 6.000 mensen leefden. In de handel tussen Afrika en de rest van de wereld speelden zij een cruciale rol.

Na de splitsing van het Romeinse Rijk kwamen de Vandalen vanuit Spanje, via de kust van Marokko, Tunesië en Algerije naar Libië. Van daar uit trokken ze naar Rome, dat in 455 AD door hen werd geplunderd. Ook de Libische kuststeden werden grondig door hen verwoest. In 533 werden de Vandalen door Byzantium uit Libië verjaagd, maar het land lag in puin en de handel stagneerde. Er volgde een magere tijd, tot Libië omstreeks het midden van de 7e eeuw werd veroverd door de Islam, die in 622 was ontstaan in Mekka. Deze Arabische veroveraars bekeerden de bevolking, zodat het leger van Moslims groeide. Ze veroverden het Iberische Schiereiland op de Vandalen en pas in 732 werden ze door Karel Martel verslagen bij Tours, aan Franse Loire. Onder de Islam bloeide Libië weer op.

History for Kossacks: Medieval Libya begint omstreeks 900, met de daarop volgende bloeitijd van de Islamitische kalifaten en de splitsing in Soennieten en Shi’iten. De Arabieren langs de kust waren Soennieten, deze stroming was dominant, maar de Berbers bekeerden zich tot de Shi’itische Islam. Zij stichtten het kalifaat der Fatimiden, dat steeds meer aanhang kreeg. Onder hen floreerde de handel en de rijkdom groeide. In 969 werd Egypte veroverd, waarna de kalief verhuisde van Tripolitana naar Cairo.

Omstreeks 1060 kwam Libië in opstand tegen de kalief in Caïro, die daarop twee woeste Soennitische nomaden-stammen uit Arabië overhaalde om Libië te bezetten en voor hem te besturen. Het land werd zeer grondig door hen verwoest en deze nieuwe bevolking bracht ook de Arabische cultuur met zich mee. Deze Arabische overheersing strekte zich al snel uit tot in Marokko en Granada. Langs de totaal verwoeste kust van Libië leefde men nu van piraterij. Om de kapers te bestrijden bouwden de Fransen vanaf 1200 een reeks van kastelen langs de kust tussen Tunis en Tripoli. Zij werden echter al spoedig verjaagd door de Almoraviden, een dynastie die vanuit Marokko opkwam en die in Libië een onderkoning plaatste, die zich zou ontwikkelen tot de dynastie der Hafsiden. De handel floreerde nu weer, ook met Italië en Spanje, maar in 1460 riep Tripoli zichzelf uit tot een zelfstandige stadstaat, dit waarschijnlijk vanwege de belastingdruk. Andere kuststeden deden hetzelfde, stadstaten waren mode in die tijd.

Vanuit het Oosten rukten intussen de Ottomaanse Turken op. Zij veroverden ook de kust van de Middellandse zee. Omdat de kust van Libië tot Marokko slechts een verre uithoek was van het Ottomaanse Rijk, bleef piraterij in de volgende eeuwen een belangrijke bron van inkomsten. Men kaapte een schip en vroeg losgeld voor de gevangen opvarenden, die als slaven moesten werken tot het losgeld was betaald. In Europa dacht men in die tijd slechts: “Je kunt beter maar betalen.” De nog bestaande Slavenkas van Zierikzee getuigt daarvan. Verrassend genoeg maakte de komst van de marine van de VS onder president Jefferson een einde aan deze piraterij. De VS bouwde in 1794 speciaal een vloot om tegen de Barbaarse kapers op te treden. De relatie tussen Libië en de VS begon dus historisch slecht… Nadat er een einde was gekomen aan de piraterij, verviel de kust weer tot armoede.

History for Kossacks: Libya in the World Wars gaat over Libië tot pakweg 1950. Het land was door de Ottomanen verdeeld in drie bestuurlijke provincies: Tripolitana, Cyrenaica en Fezzan. Tot 1911 bleef Libië een uithoek van het Ottomaanse Rijk, dat politiek echter steeds zwakker werd.

Vanuit Algerije kwamen de Sufi’s, een mystieke Shi’itische Moslim-sekte, in opstand tegen de Ottomanen. Hun leider was Muhammad ibn Ali as Sanusi. Vanuit Frankrijk kwam echter het pas opgerichte Vreemdelingenlegioen, dat de Sufi’s en hun “Mahdi” Sanusi in 1843 verjoeg naar al-Bayda, in Cyrenaica. Sanusi stierf in 1859 en hij werd opgevolgd door zijn gelijknamige kleinzoon Muhammad. Deze bestreed met succes de Fransen die vanuit Soedan optrokken naar Cyrenaica en hij verenigden de stammen van Cyrenaica. Hij stierf in 1902 en werd opgevolgd door zijn neef Idris, de latere koning Idris, die toen nog te jong was om te regeren. Generaal Ahmad ash Sharif werd zijn regent en adviseur.

In 1911 wilde Italië dat land aan de overkant van de Middellandse Plas wel als kolonie. Er volgde een Italiaans/Turkse oorlog op Libisch grondgebied, als voorloper van de Wereldoorlog. Het eerste luchtbombardement ter wereld vond plaats in Libië, in 1911. Exact 100 jaar later doet de NATO dat dus nog eens dunnetjes over! In 1912 werd de “vrede” getekend, het Ottomaanse Rijk droeg Libië over aan Italië. Heel Afrika was nu door Europa gekoloniseerd, met uitzondering van Ethiopië en Liberia. Twee jaar later begon de Grote Oorlog. De Centrale Mogendheden: Oostenrijk, Duitsland Bulgarije en het Ottomaanse Rijk, vochten tegen de Triple Entente: Frankrijk, Engeland en Rusland, waarbij de VS zich later aansloot.

In 1915 kwamen de Sanusi’s nogmaals in opstand tegen de Italianen, waarbij ze werden bewapend door Duitsland en het Ottomaanse Rijk. Na een totaal mislukte aanval op Egypte, dat toen van de Engelsen was, droeg generaal Ahmad ash Sharif het bevel over aan koning Idris, die vriendschap sloot met de Engelsen en het via diplomatie voor elkaar kreeg om te worden benoemd tot emir van Cyrenaica. Italië stond aan de kant van de Entente, de winnaars van WO I. Daarom bleef Libië ook na 1918 een Italiaanse kolonie, waarbij die keurig kaarsrechte grenzen op de kaart werden getrokken.

In 1922 kwam Mussolini aan de macht en dat bleek geen verbetering. In 1923 kwamen de legers van Sanusi weer tegen de koloniale heerser in opstand. De repressie was echter enorm, onder de generaals Pietro Badoglio and Rodolfo Graziani werd een groot deel van de bevolking van Cyrenaica opgesloten in concentratiekampen in de woestijn, waar ze massaal omkwamen van honger en dorst. Een oudere aanvoerder van de Sanusi’s, Omar al Mukhtar, begon daarop met succes een guerilla tegen de Italianen, tot hij ten slotte werd gearresteerd. Op 15 september 1931 werd hij door de Italianen geëxecuteerd, waarbij 20.000 Arabische Libiërs werden gedwongen om toe te zien. Deze Leeuw van de Sahara, Omar al Mukhtar, is in Libië nog altijd een nationale held! Zijn leven is ook verfilmd, met Antony Quinn in de hoofdrol.

In de jaren ’30 besloot Mussolini om Libië te moderniseren en te bevolken met Italiaanse emigranten, die hoge bestuursbanen en privileges kregen. Tijdens WO II bestond 12% van de bevolking uit Italianen. Egypte en Soedan stonden onder Engels bestuur, Marokko, Algerije, Tunesië en de Sahara waren Franse kolonies, zie het blauw op de kaart! Tijdens WO II kozen de Sanusi’s de kant van de Geallieerden, in de hoop dat Italië de oorlog zou verliezen. Omdat de Nazi’s vanuit Libië het Suezkanaal wilden veroveren, speelt een belangrijk stuk van de strijd zich af in de Libische woestijn. Daar zien we dan ook generaal Rommel en generaal Montgommery voorbijkomen.

Na WO II was Italië zijn kolonie kwijt, maar niemand wilde die waardeloze zandbak overnemen. Daarom zou over het lot van Libië worden beslist door de pas opgerichte Verenigde Naties, maar dat schoot niet op. Pas in 1949 en met steun van Engeland wist Idris Sanusi Cyrenaica tot autonoom gebied te verklaren en op 24 december 1951 riep hij het onafhankelijke Verenigde Koninkrijk van Libië uit, met de grenzen die in 1918 in Versailles waren getrokken. Zo werd Libië als laatste land gekoloniseerd en als eerste kolonie weer een zelfstandige staat onder koning Idris I Sanusi. In 40 jaar koloniale tijd was de bevolking van Libië vrijwel volledig verpauperd en met 1/3 geslonken.

History for Kossacks: Modern Libya gaat over het bewind van koning Idris en de revolutie van Gaddafi. Idris was 60 jaar oud toen hij koning werd en hij had geen zonen. Hij beloofde het land op democratische wijze in te richten, maar na de verkiezingen in 1952 verbood hij alle politieke partijen en zijn politieke tegenstanders gingen in ballingschap. Zijn residentie was Benghazi, hoewel Tripoli officieel de hoofdstad was. Hij onderhield warme betrekkingen met Engeland en ook met de VS, die vlak bij Tripoli een grote luchtmachtbasis vestigde, de Wheelus Air Base. Tijdens de Suez-crisis van 1956, die ging over het feit dat Egypte het Suezkanaal had genationaliseerd, stond hij achter de VS en Engeland, en daarmee impliciet ook achter Frankrijk en Israël. De crisis eindigde echter ten gunste van Egypte.

In 1959 ontdekte de Engelse olieboer ESSO aardolie in Zaltan in Cyrenaica. Het geld begon nu binnen te stromen in het straatarme Libië. Hoewel koning Idris politieke hervormingen doorvoerde om het land tot een eenheid te smeden en de bittere armoede te bestrijden, vloeide de rijkdom naar een kleine elite. In 1969 had Idris zich volkomen vervreemd van de bevolking, vooral de jeugd zag niets in deze oude koning. Toen hij in 1969 de troon tijdelijk overdroeg aan zijn jonge neef Kroonprins Hasan ar Rida en zelf naar het buitenland verdween voor medische verzorging, nam een groepje militairen de macht over. Hun voorbeeld was Nasser van Egypte, een kolonel die in 1952 de leider was geweest van een vrijwel geweldloze coup en die in 1956 president van Egypte werd. De leider van de Libische geweldloze coup was de 27-jarige Muammar el Gaddafi, die door zijn makkers werd benoemd tot kolonel.

Prins Hasan ar Rida trad af en de Revolutionaire Command Council (RCC), bestaande uit 12 leden, nam de macht over. De oliewinning werd genationaliseerd, de Amerikaanse militairen vertrokken en maakten al snel plaats voor Russische adviseurs. Hoewel Libië zich neutraal verklaarde in de Koude Oorlog, waren de vrienden van de Grote Vijand de vijanden van de VS. Tegen de oude heersende klasse werden processen aangespannen, het merendeel van hen vluchtte naar het buitenland. Libië werd in snel tempo hervormd volgens het Islamitisch-socialistische model dat staat in het Groene Boek, waarvan deel 1 in 1975 verscheen. De staatsmacht werd gedecentraliseerd, in 1973 waren er reeds ongeveer 2000 Volks-comité’s in buurten, werkplaatsen, steden en provincies. De bestuurlijke indeling werd ook kleinschaliger, de drie oude provincies werden opgedeeld in kleinere, overeenkomend met stam-gebieden.

In 1977 was de reorganisatie zover voltooid dat de Arabisch-socialistische Volksrepubliek Jamahariya werd uitgeroepen, inclusief de groene vlag. In 1978 verscheen deel II van het Groene Boek, over de economie, en daar was het “Vrije Westen” al helemaal niet blij mee. Maar ook de crème van de Libische bevolking zag een gelijke verdeling van de welvaart als een bedreiging van hun privileges. In 1982 waren er naar schatting al 50.000 tot 100.000 welvarende en hoog opgeleide Libiërs “gevlucht” naar het “Vrije Westen”. In de jaren ’80 zijn er vooral in Europa verscheidene moordaanslagen gepleegd op deze rijke Libische bovenlaag die er vandoor ging met de poen om hun voormalige loonslaven in armoede achter te laten. Natuurlijk kreeg Gaddafi de schuld, maar in Libië geldt nog de bloedwraak!

In 1979 trad Gaddafi af en droeg de macht over aan het Volkscongres, maar hij bleef politiek actief. In 1973 was hij een van de initiatiefnemers geweest van de OPEC en hij probeerde de Arabische landen te verenigen tot een front tegen de economische uitbuiting door het “Vrije Westen”. De vette Arabische emirs, pasja’s en dictators zagen dat echter niet zitten. De Libische olie-opbrengsten werden geïnvesteerd in een verbetering van de omstandigheden voor de bevolking: onderwijs, gezondheidszorg, huisvesting en industriële projecten voor de werkgelegenheid, maar ook landbouw-projecten om het land onafhankelijk te maken van de dure voedselimport. In 1984 begon Libië aan het bouwen van de Great Manmade River.

Ook richtte Libië zich op de Afrikaanse buurstaten, waarbij men lak had aan de rechte lijnen die in 1918 in Versailles op de kaart waren getrokken. Omdat in de voormalige Franse kolonie Chad in 1965 een burgeroorlog was uitgebroken, trok het Libische leger vanaf 1978 een aantal malen deze Euclidische lijn over, om hun stamgenoten in Aouzou ten zuiden van de imaginaire grens te steunen in hun verzet. Frankrijk, de oude koloniale macht van Chad, greep echter in, Chad werd weer een vazal van Frankrijk en in 1994 moest het Libische leger zich volledig uit Chad terugtrekken. De burgeroorlog in Chad is echter nooit helemaal gestopt en laait steeds weer op.

In Libië steeg de levensstandaard van de bevolking, dit in tegenstelling tot vrijwel alle andere Afrikaanse landen. In het “Vrije Westen” was men echter niet blij met het nieuwe Libië. Gaddafi sprak zich uit voor verscheidene vrijheidsbewegingen, waaronder de PLO en de IRA. Men noemde Gaddafi een dictator en toen er in april 1986 een bom ontplofte in een Berlijnse discotheek vol Amerikaanse soldaten, kreeg Gaddafi de schuld. Zonder enig bewijs nam de VS wraak en bestookte Libië met 300 bommen en 48 missiles, waarbij vooral de woonwijk van de Gaddafi’s het moest ontgelden. Er kwamen 15 burgers om, plus een onbekend aantal militairen, maar Gaddafi zelf overleefde deze aanslag.

Vlak voor kerstmis 1988 ontplofte er een vliegtuig van de PAN-AM vol Amerikaanse soldaten op kerstverlof boven het Schotse plaatsje Lockerbie. Gaddafi kreeg weer de schuld. Dit leidde tot strenge economische sancties tegen Libië, dat de vermeende daders moest uitleveren. Libië weigerde dat aanvankelijk, maar in 1992 veroordeelde de Veiligheidsraad van de VN deze weigering en besloot tot een wapen- en luchtvaartembargo. Dit werd in 1993 uitgebreid met een verbod op de levering van onderdelen voor de oliewinning aan het Noord-Afrikaanse land; ook werden Libische tegoeden bij buitenlandse banken bevroren. Libië werd volkomen geïsoleerd!

Na veel diplomatiek getouwtrek werd in 1998 een overeenkomst bereikt: Libië zou de verdachten uitleveren en de rechtszaak zou naar Schots recht en op neutraal terrein plaatsvinden. Nederland stelde daartoe Kamp Zeist beschikbaar, een militaire basis bij Soesterberg. De VN-sancties werden opgeschort en op 31 januari 2001, ruim twaalf jaar na de explosie, werd Abdel Basset al-Megrahi tot levenslange gevangenisstraf veroordeeld; zijn mede-verdachte Khalifa Fhimah werd vrijgesproken. Al-Megrahi ging in hoger beroep, hij hield vol onschuldig te zijn, maar zonder succes.

In augustus 2003, na ruim 10 jaar van keiharde economische boycot, bleek Libië bereid tot het betalen van een riante schadevergoeding aan de nabestaanden van de Lockerbie slachtoffers, maar bleef daarbij ontkennen dat Libië de aanslag had gepleegd. De onschuld van Libië blijkt o.a. uit twee reportages van de VPRO. In 2005: Tegenlicht: Lockerbie. Het witwassen van een regime. Deze aflevering staat ook op YouTube. En in 2009 het vervolg daarop: Lockerbie revisited Het bewijs in de Lockerbie-affaire blijkt net zo doorzichtig als het DNA op de blouse van de Deventer weduwe!

Eveneens in 2003 (vlak na de inval in Irak!) zwoor Libië openlijk alle massavernietigingswapens af en vanaf 2004 was Libië opeens welkom in de internationale gemeenschap. De economische sancties verdwenen, Gaddafi ging op wereldtournee en ontving hoge omes uit het “Vrije Westen” in zijn tent. In 2009 was Libië zelfs benoemd tot tijdelijk lid van de Veiligheidsraad van de VN. De anderhalf uur durende donderpreek van Gaddafi in september 2009 viel echter niet in goede aarde… In 2009 werd ook al-Megrahi vrijgelaten, dit kennelijk in ruil voor een goede deal voor BP (British Petrolium) met Libië. Omwille van de smeer…

Intussen wendde Libië zich ook tot Afrika. Het versterkte de Afrikaanse Unie niet alleen ideologisch en organisatorisch, maar ook met concrete projecten, waaronder een communicatiesatelliet en renteloze leningen, om Afrika te bevrijden uit de economische boeien van het “Vrije Westen” en het IMF. Toen Gaddafi ook nog voorstelde om een Afrikaanse munt in te voeren die werd gedekt door goud, waren de rapen gaar! In februari 2011 stuurde de CIA wat gewapende Al Qaida rebellen naar Libië, dit onder de dekmantel van de Arabische Lente die toen woedde in Egypte en Tunesië. Vanaf eind maart bombardeerde de NATO vrijwel iedere stad in Libië, dit onder de veel te krappe schaamlap van een humanitaire missie, oftewel R2P. De rest is bekend.

Toen de NATO-Al Qaida-NTC-ratten het land binnenvielen, had Libië geen schulden, het had daarentegen miljarden in het buitenland uitstaan. Deze miljarden werden openlijk gestolen, ze gaan nu naar de ratten van het NTC. Daarmee huren zij de “rebellen” die in ruil voor een hand vol dollars (en een Libisch paspoort!) blijven schieten tot er niets meer beweegt. De rest van het geld gaat straks naar de Westerse “contractors” die het land weer komen “opbouwen” en naar de “beveiliging” door huurlingen. Zie voor het resultaat Afghanistan en Irak.

Hoeveel doden er zijn gevallen bij deze internationale aanslag van het “Vrije Westen” op Libië, valt op dit moment nog niet te zeggen. Ook weten we niet voor hoeveel miljarden aan materiële schade werd aangericht. Maar de grote dictator Gadaffi en zijn getrouwen hebben de NATO-aanslag tot op heden overleefd en zijn nog altijd vrij. De Jamahiriya is de woestijn in getrokken, voorzien van 144.000 kilo goud. Een kilo is nu zo’n 40.000 dollar waard (40.000 x 144.000 = 5.760 miljard) en in tegenstelling tot de dalende dollar is goud waardevast! Wij wensen de oude Muammar Gaddafi een rustige oude dag, met een heldere sterrenhemel.

Welcome to Libya

Sahara Emotions

“Sahara Desert” Mini-Doc

Share and Enjoy:
  • NuJIJ
  • Twitter
  • Facebook
  • Hyves
  • RSS
  • email

Laat een reactie achter

Recente reacties