Archief
Artikelen

Dr. Richard Wolff is een Marxistische econoom, die op een andere manier naar de economische crisis kijkt dan de liberale, kapitalistische economen. De “normale” econoom gelooft in de vrije markt, de economie als resultaat van vraag en aanbod. Winst ontstaat volgens hen wanneer het aanbod van economische goederen op de juiste manier wordt afgestemd op de vraag. De vrije markt zou op den duur automatisch leiden tot welvaart en deze welvaart zou automatisch leiden tot een rechtvaardige wereld, oftewel genoeg voor iedereen. Maar het werkt niet, nog steeds niet! Zelfs in tegendeel.

Marx vroeg zich af waarom het niet werkte. Hij zag in dat alle welvaart wordt geproduceerd door mensen die werken. Arbeid is de voorwaarde voor alle welvaart, het produceren van goederen en diensten ligt aan de basis van iedere economie. In iedere maatschappij zijn er mensen die werken en zij produceren altijd meer dan ze nodig hebben om zichzelf te voeden, kleden, huisvesten en zo voort. Het verschil tussen wat ze produceren en wat ze zelf nodig hebben is de meerwaarde van hun arbeid. Deze wordt besteed aan anderen dan zijzelf. Daardoor is het mogelijk dat sommige mensen niets produceren, maar toch in leven blijven, zoals kinderen, ouderen, muzikanten, priesters, soldaten en zo voort.

De essentie van het Marxisme is de vraag wie het recht heeft om de de meerwaarde te verdelen. In een kapitalistisch systeem eigenen de kapitalisten, als eigenaren van de productiemiddelen, zich de meerwaarde toe. Zij organiseren de arbeid en gaan er vandoor met de winst. In een communistisch systeem (Sovjet-Unie, China en zo voort) doet de staat hetzelfde. In beide systemen wordt van hogerhand bepaald wat de arbeiders produceren, hoe ze dat doen en waar, onder welke omstandigheden en zo voort. Ook hebben de arbeiders er niet het recht om de meerwaarde naar eigen inzicht aan te wenden ten eigen bate (hogere lonen, betere arbeidsomstandigheden), of voor sociale voorzieningen (scholen, ziekenhuizen en zo voort), voor kunst en cultuur, of wat ze maar willen.

In een Marxistisch systeem komt de meerwaarde toe aan de mensen die deze meerwaarde produceren. De arbeiders bepalen zelf waaraan die meerwaarde wordt besteed. Ook bepalen ze zelf wat ze zullen produceren, onder welke omstandigheden en zo voort. De organisatie die daarmee samengaat noemt men arbeiders-zelfbestuur.

Vanuit deze visie kijkt Wolff naar de huidige economische crisis en de manier waarop deze is ontstaan. Hij constateert dat in de VS de reële lonen sinds de jaren ’70 niet zijn gestegen, terwijl de productiviteit aanzienlijk steeg. De steeds toenemende meerwaarde werd besteed aan hoge bonussen voor de top van de bedrijven, aan politieke lobby, maar vooral ook aan leningen voor de arbeidende klasse. De banken hadden geld over en zochten naar manieren om dat geld te investeren. Credit cards en hypotheken waren gemakkelijk te verkrijgen en de arbeidersklasse kwam voortdurend geld te kort. De huidige problemen zijn te verklaren vanuit deze groeiende discrepantie tussen de lonen en de winst. In een systeem van arbeiders-zelfbestuur zou dit probleem niet zijn ontstaan. Wolff pleit dan ook voor een bezinning op de grondslagen van onze economie.

Deze lezing werd gegeven op 22 april 2010 in Hampshire, ter gelegenheid van de derde jaarlijkse lezing ter ere van Eric Schocket, die in 2006 is overleden. Wolff is emeritus hoogleraar aan de Universiteit van Massachusetts en geeft colleges in het graduate program in international affairs of the New School University in New York City. Sommige van zijn colleges staan online.

Richard Wolff Delivers Hamsphire’s 3rd Annual Eric Schocket Lecture duurt een uur en 10 minuten.

Share and Enjoy:
  • NuJIJ
  • Twitter
  • Facebook
  • Hyves
  • RSS
  • email

Gesloten voor reacties.

Recente reacties