Archief
Artikelen

Het Stanfort Prison Experiment was een revolutionair psychologisch experiment dat in 1971 werd opgezet door de sociaal psycholoog Philip Zimbardo van de gerenommeerde Stanford University in Californië. Voor dit Prison Experiment werden eerst 70 studenten aangetrokken, die werden getest op psychische stabiliteit, goede gezondheid en de afwezigheid van een crimineel verleden. De 24 als beste gekeurde studenten werd daarna willekeurig in twee groepen opgesplitst: een groep gevangenen en een groep bewakers. Daartoe was in de kelders kelders van de universiteit een namaak-gevangenis gebouwd. Het experiment zou twee weken duren. De studenten begonnen zich echter vrijwel onmiddellijk te gedragen als echte gevangenen en bewakers. De bewakers maakten daarbij misbruik van hun macht en werden sadistisch, de gevangenen verzetten zich aanvankelijk wel, maar al snel gaven ze zich gewonnen en werden ze onderdanig.

Reeds na 6 dagen werd het experiment stop gezet, omdat Christina Maslach, een psychologiestudente die interviews afnam in de ‘gevangenis’, kritiek had op de mensonterende situatie die was ontstaan. Van de vijftig buitenstaanders die de gevangenis van binnen hadden gezien, was zij de enige die vraagtekens zette bij de moraal van dit experiment. Op zijn website trekt Zimbardo nu parallellen met de Abu Graib gevangenis, maar het experiment zegt in feite iets over de moraal in iedere gevangenis. Het is een klassiek voorbeeld van de kracht van de sociale situatie.

Op dit experiment is een Duitse film speelfilm gebaseerd: Das Experiment. In die fictieve film wordt het Stanford Experiment niet na enige dagen afgebroken, maar voortgezet, hetgeen leidt tot een extreme situatie waarin zelfs doden vallen. Tot slot wordt de professor aangeklaagd wegens moord of dood door schuld.

Een ander klassiek geworden experiment, is het experiment van Milgram uit 1963, waarin iemand zogenaamd gestraft moet worden met elektrische schokken als hij een eenvoudige leertaak niet goed volbrengt. Deze persoon zit in een andere kamer en de schokken zijn niet echt, maar de proefpersoon weet dat niet. De meeste proefpersonen bleken bereid om de “leerling” schokken toe te dienen die dodelijk kunnen zijn, wanneer de proefleider daarop aandrong en de verantwoordelijkheid voor de gevolgen op zich nam.

De volgende documentaire gaat over het Stanford Experiment en wat dit ons kan leren: door de omstandigheden in een gevangenis zal vrijwel iedere bewaker veranderen in een sadist, terwijl de meeste gevangenen veranderen in slaafse zombies.

Stanford Prison Experiment duurt 29 minuten.

In een echte gevangenis wordt het experiment niet na zes dagen afgebroken, sommige mensen zitten er jarenlange straffen uit, andere zijn hun hele leven al bewaker. De volgende documentaire gaat over de situatie in een Amerikaanse gevangenis. Hoewel de faciliteiten voor de gevangenen op het eerste gezicht redelijk lijken, blijken de bewakers zich zeer sadistisch te gedragen en de gevangenen zijn machteloos om zich daartegen te verzetten. Net als in de Duitse speelfilm, vallen er doden en de nabestaanden klagen de gevangenis aan wegens moord of dood door schuld. In de Poolse gevangenis waar Robert Hörchner zat, is de situatie nog erger. Niet alleen blijken de cipiers bloedige sadisten, maar als een gevangene aan een van hen vraagt om 100 zloty op de gevangenisrekening te storten, dan denk deze dat hij een fles wodka wil kopen. Gevangenen en bewakers vormen twee groepen, zonder enig begrip voor elkaars situatie. We kunnen hier gerust spreken van een algemeen en inherent menselijk gevangenis-syndroom.

Torture: America’s Brutal Prisons duurt 50 minuten.

Voor de omstandigheden in een Poolse gevangenis wijs ik nogmaals op een Poolse speelfilm. Deze gaat over een man die ten onrechte wordt beschuldigd van het verkrachten van een kind. In voorarrest ontwikkelt deze vriendelijke man zich in twee jaar tijd tot iemand die samen met zijn celgenoten een collectieve moord pleegt. Hoewel de Poolse dialogen niet ondertiteld zijn, is de benauwde stank van de cel in de film zichtbaar. Er zitten 8 mannen, er staan 4 stapelbedden, een tafel en wat krukjes, in de hoek staat een WC met een gordijn er voor. Volgens Hörchner zijn de omstandigheden in de cel in de film geflatteerd. Men moet zich voorstellen dat in deze benauwde ruimte ook nog alle was op de hand wordt gedaan in een plastic teiltje onder een koud waterkraan en dat de was daarna tussen de bedden te drogen hangt. Er is geen ventilatie en sommige celgenoten hebben de hygiëne al lang opgegeven. In de cel van Hörchner heerste schurft en een van zijn celgenoten was een psychopathische moordenaar.

Symetria duurt een uur en 36 minuten.

Share and Enjoy:
  • NuJIJ
  • Twitter
  • Facebook
  • Hyves
  • RSS
  • email

13 Reacties op “Het Stanford Gevangenis Experiment”

  • […] UPDATE NEDERLANDSE VERSIE met dank aan Bou Lees de volledige reportage op Boublog […]

  • Rob Vossen:

    Geachte Bou

    Ik vindt dat je met deze site ongelofelijk goed en belangrijk werk doet.
    Toch wil ik even negatief commentaar leveren.
    Dat wil zeggen op deze Zimbardo die je hier aanhaalt.

    Op het moment dat de geuniformeerde proefpersonen zich in het SPE als bewakers begonnen te gedragen, had dat als oorzakelijk gevolg dat de namaak gevangenis du moment een echte gevangenis werd.

    Jezelf neerleggen bij het feit dat je je evident in handen bevind van een stel psychologen, die je echt hoeft te vertellen dat je niet meer vrijwillig meedoet is geen teken van deindividuatie zoals Zimbardo wenst te suggereren, maar een teken goed functionerende rationaliteit:

    Waarom zou je verwachten je iemand die jou welbewust tegen je zin vast houd van gedrag zou veranderen als je hem of haar zou vertellen wat ie al weet.

    Verder was Christine Maaslach de vriendin van Zimbardo, en als je de begeleidende teksten goed leest, dan wordt duidelijk dat Zimbardo mocht kiezen 1) Ophouden met het experiment, 2) Nieuwe vriendin zoeken.

    Probeer deze Zimbardo eens te zien als een intelligente ambitieuze narcist met het voor dit soort lieden bekende talent anderen mee te sleuren in hun ijdele zelfbedrog.

    Als je dat gelukt is zal het je opvallen dat de overeenkomst tussen dit experiment en de manier waarop het OM met burgers wenst om te gaan eigenlijk alleen maar is toegenomen.

    Mvg,
    Rob Vossen

  • mr. drs. BOU:

    Beste Rob, dank je wel voor het compliment en voor de aanvulling op mijn artikel. Dat Christine Maslach de vriendin van Zimbardo was, dat wist ik niet.

    Aanvullend op jouw observatie wil ik echter nog zeggen dat ook de aanvankelijke weigering van Zimbardo om het experiment te stoppen een klassiek voorbeeld is van de kracht van de sociale situatie.

    Zimbardo werkte binnen een gerenommeerde universiteit. Om zijn experiment te mogen doen, moest hij eerst een onderzoeksvoorstel inleveren. Daarna moest er in de kelder een soort van gevangenis worden nagebouwd. Als zo’n experiment eenmaal aan de gang is, dan is het moeilijk om het voortijdig te stoppen. Het kan ten koste gaan van je wetenschappelijke carrière, of van de goedkeuring voor toekomstige onderzoeksvoorstellen.

    Dat Zimbardo aanvankelijk weigerde om het experiment te stoppen, heeft dus niet alleen te maken met zijn karakter, maar mede met de omgevingsfactoren.

  • Rob Vossen:

    Geachte Bou

    Ja, je hebt natuurlijk volkomen gelijk wat betreft de sociale druk.
    En hufterigheid op zich is zeker geen voldoende reden voor de diagnose: narcisme.

    Veel interessanter vind ik echter de psychologie van het zelfbedrog
    (Ik heb zelf psychologie en wijsbegeerte gestudeerd)

    En omdat ik ervaring heb narcisten en psychopaten, moet ik zeggen dat de wijze waarop Zimbardo de resultaten van zijn exploratieve onderzoek achteraf interpreteerd en de wijze waarop hij zijn eigen rol daarin voorsteld, typerend is voor het soort zelfbedrog waarmee dit soort mensen anderen mee proberen te krijgen. En dan baseer ik mij vooral op analyses van de teksten zoals die op de SPE site aangeboden worden.

    In zijn artikel wordt b.v. tot uit den treure herhaald dat het de proefpersonen slechts hadden hoeven zeggen dat ze vrijwilligers waren in een experiment en dat ze wilden stoppen ,en dat ze dan gewoon hadden kunnen gaan.

    Tegelijkertijd beschrijft Zimbardo elders dat hij op dag 5 de hele avond ruzie gemaakt had met zijn vriendin, (die een week of zo weg was geweest), en die de dag daarop zou gaan interviewen.

    Dat is vreemd, want hij had zich een hele avond ruzie kunnen besparen door te zeggen:

    “maar meid, als ze wilden stoppen hadden ze dat toch alang gezegd, vraag het ze morgen zelf maar, of anders rij er even heen en vraag het ze nu, ze zitten er toch, ik echt geen zin meer in dit soort geruzie, he, ik dacht dat het een gezellige avond zou worden.”

    Kortom wie geloofd wordt zalig, maar als ie van zichzelf werkelijk wil geloven dat het inderdaad een exploratief onderzoek was waaruit iedereen weg kon als ie het maar even gezegd had dat … enz, hoe legt ie dan aan zichzelf uit waarom ie zelf dan geen gebruik gemaakt had van deze eenvoude ontsnappingsformule.

    En zo heb ik nog een waslijst van ‘vreemde dingen’ waarvoor je de diverse artikelen echt goed moet doorspitten.

    Dat is overigens de moeite waard want qua resultaten is het natuurlijk een zeer boeiend onderzoek.
    En ik denk ook niet dat aan de inzichten die het oplevert veel gewijzigd hoeft te worden, maar er kunnen nog wel een paar inzichten bij.

    Overigens ben ik van menig dat het OM een duiventil van narcistische dwazen is.

    Mvg,
    Rob Vossen

  • mr. drs. BOU:

    Beste Rob,

    Overigens ben ik van menig dat het OM een duiventil van narcistische dwazen is.

    Ook daarmee ben ik het niet helemaal eens. Ik denk dat er bij het OM wel degelijk integere mensen werken, maar binnen het systeem gaan ze zo reageren als ze nu doen. Het zelfde geldt voor de rechters. De werkdruk, de scoringsdrift, de autoritaire structuur, de carrièrekansen en de collegialiteit zijn vaak meer bepalend voor de manier waarop iemand werkt, dan de eigen persoonlijkheid.

    Het grote probleem bij het OM is volgens mij dat een aantal checks en balances ontbreekt. Het OM heeft in het strafproces teveel macht gekregen en als het mis gaat, is er geen enkele instantie die kan ingrijpen.

    Het OM heeft bij voorbeeld de macht om te besluiten of ze tot vervolging overgaat. In de zaak Hörchner is de ware dader wel bekend: Jeroen van den O. uit Vught. Maar deze fraudeur en wietkweker wordt niet vervolgd, omdat het OM dan moet toegeven dat Hörchner ten onrechte 10 maanden in de Poolse gevangenis heeft gezeten.

    Het OM zal zichzelf ook niet snel vervolgen, eerder nog wordt de klokkenluider aangeklaagd. Zie daarvoor op dit moment de zaak Dankbaar.

  • Rob Vossen:

    Geachte Bou

    Ik heb de zaak Hörchner met afgrijzen gevolgd, ook het lot van Kenneth Ehigiene zal je niet onbekend zijn.
    Ik heb zelf als slachtoffer van een misdrijf ooit justitie achter mij aan gekregen omdat de dader zo brutaal was mij aan te klagen, en verantwoordelijk te stellen voor de blauwe plekken die de betreffende had opgedaan bij het molesteren van mijn computer plus monitor.
    Daar ben ik dan wel voor vrijgesproken, maar zo’n proces gaat je niet in de koude kleren zitten.
    Zodoende ook mijn waardering voor het werk dat je hier doet

    Verder hebt je natuurlijk gelijk als je zegt dat er bij het OM niet erg veel mensen met een daadwerkelijke persoonlijkheidsstoornis rondlopen.
    Ook Zimbardo die nu al 30 jaar (naar verluid) gelukkig getrouwd is kan derhalve ook niet echt als een zwaar geval aangemerkt worden.

    Dat neemt niet weg, en daar refereer je zelf ook al aan, dat ook heel gewone mensen (onder soms zeer specifieke omstandigheden) sprekend het gedrag vertonen dat je standaard verwacht van daadwerkelijk gestoorden.

    Daarom schreef ik eerder: probeer deze Zimbardo eens te zien als ….
    Niet zozeer om een diagnose te stellen, maar om te wijzen op de opmerkelijke overeenkomst tussen zijn handelen op dat moment, en het handelen van een echte narcist, en om vraagtekens te stellen bij zijn vermogent tot correcte interpretatie van zijn onderzoeksresultaten.

    Waar ik zelf namelijk erg in geinteresseerd ben, is het verkrijgen van een psychologisch inzicht in wat ik zou willen noemen het dominanterikken repertoire, en als het OM het voor elkaar krijgt om als organisatie narcistisch te wezen, zonder gestoorde medewerkers aan te nemen. Dan is het interessant om te weten hoe daar nou met informatie omgegaan wordt.

    De hersens van een psychopaat bestaan op zich uit best gezonde neuronen, ze bijven immers in leven, alleen het samenwerkingsverband daar is duidelijk iets mis mee. Wellicht kunnen we daar meer over leren door te kijken naar grotere informatieverwerkende organisaties indien die als organisatie een vergelijkbaar repertoire vertonen. Of een evolutie in die richting doormaken.

    Consequent geconfronteerd worden met onmogelijke opgaves door hen die nooit tevreden zijn daar kun je als kind goed gek van worden.
    Waarom een organisatie niet ?, een organisatie is ook een natuurlijk systeem. Bestaat ook uit levende onderdelen. Kent ook stressreacties.

    Dus ik denk dat het leerzaam is om dit soort paralellen te trekken als beginpunt van onderzoek, hopelijk leidend tot een remedie.
    Het is inderdaad weinig zinnig om ergens een etiket op te plakken en dan te denken dat je enig fenomeen verklaard hebt.

    Mvg,
    Rob Vossen

  • mr. drs. BOU:

    Beste Rob,

    Dank voor je reactie en dit raakt inderdaad de kern van de zaak: Waarom doen de mensen zo gek? Ik vraag me dat al heel lang af.

    Volgens mij is de sociale structuur in hoofdzaak bepalend voor het gedrag. Om de mensen te begrijpen is daarom inzicht nodig in de sociale structuur waarin ze leven. Binnen deze structuur lijkt zelfs het gedrag van een psychopaat vaak nogal logisch. Het is daarom zaak om buiten dat kader te treden.

    Ik hoop dat je iets begrijpt van wiskunde-puzzels. De oplossing ligt meestal buiten het kader. Denk daarom vooral buitenaards. Vanuit de ruimte bezien is het kader van de aarde weliswaar klein, maar heel bijzonder.

    En nu maar hopen dat men niet denkt dat ik geloof in aliens. 🙂

    p.s.: Ik weet niet over welke macht je beschikt, maar wat denk je van een onderzoek naar altruïsme? Want dat bestaat ook!

  • Geachte Bou

    Tja, na mijn studie ben ik in de IT gegaan vanwege mijn voorliefde voor het oplossen van, jawel, mathematische puzzels en thans ben ik technisch onderling in onze mooie organisatie.

    Dus met mijn macht valt het wel mee, wel heb ik na mijn studie mijn vak bijgehouden, en met name op het gebied van altruisme hebben zich inderdaad zeer interessante ontwikkelingen voorgedaan, betrekking hebbende op zgn ‘spiegelneuronen’.

    Het betreft hier een neuraal systeem dat mensen in staat stelt zelf te voelen wat een ander voelt, door visuele cue’s van andermans interne toestand te ‘vertalen’ naar eigen interne toestand.
    Waardoor rekening houden met andermans behoeften ineens mogelijk wordt.

    Tevens heb ik de afgelopen jaren altijd 1 kamer in mijn huis beschikbaar gehad als ‘anarchistisch asiel’ voor dakloze pechvogels, hetgeen mij buitengewoon boeiende inzichten heeft opgelevert hoe het er in de maatschappij toegaat op plekken waar het daglicht van hogerhand weinig toegang krijgt.
    Alsmede boeiende inzichten in de wijze waarop ijdelheid en brutale respectloosheid soms goed samen blijken te gaan met een succesvolle parisitaire levensstijl.

    Dus het onderzoek dat ik doe is enerzijds het bestuderen van (voor mij) relevante literatuur, alsmede participerend onderzoek naar de onderkant van de maatschappij.

    Mvg,
    Rob Vossen

  • mr. drs. BOU:

    Nearly 12,000 Prisoners Join California Hunger Strike To End Torture Conditions

    California prisons are a stinking mess, a scandal of gigantic proportions. The health care component of the California prison system has been in federal receivership for years because of the awful, insufficient care provided to the sick and mentally ill. As reported in a McClatchy article last May, the U.S. Supreme Court “cited ‘serious constitutional violations’ in California’s overcrowded prisons and ordered the state to abide by aggressive plans to fix the problem.” The court rejected state pleas to put off the necessary changes, and ordered the prison system to lower its population by approximately 37,000. (A plan to implement the changes is meeting some skepticism.)

    According to the McClatchy article:

    One hundred and twelve California prison inmates died unnecessarily because of inadequate medical care in 2008 and 2009, analysts found. Acutely ill patients have been held in “cages, supply closets and laundry rooms” because of overcrowding, investigators found. Suicides by California inmates have been double the national average.

  • mr. drs. Bou:

    Profit Driven Prison Industrial Complex: The Economics of Incarceration in the USA
    For every 100,000 Americans, 743 citizens sit behind bars

    by Nile Bowie

    For anyone paying attention, there is no shortage of issues that fundamentally challenge the underpinning moral infrastructure of American society and the values it claims to uphold. Under the conceptual illusion of liberty, few things are more sobering than the amount of Americans who will spend the rest of their lives in an isolated correctional facility – ostensibly, being corrected. The United States of America has long held the highest incarceration rate in the world, far surpassing any other nation. For every 100,000 Americans, 743 citizens sit behind bars. Presently, the prison population in America consists of more than six million people, a number exceeding the amount of prisoners held in the gulags of the former Soviet Union at any point in its history.

  • mr. drs. Bou:

    Incarceration Nation

    By Fareed Zakaria

    March 25, 2012 “TIME.com” — Mass incarceration on a scale almost unexampled in human history is a fundamental fact of our country today,” writes the New Yorker’s Adam Gopnik. “Over all, there are now more people under ‘correctional supervision’ in America – more than 6 million – than were in the Gulag Archipelago under Stalin at its height.”

    Is this hyperbole? Here are the facts. The U.S. has 760 prisoners per 100,000 citizens. That’s not just many more than in most other developed countries but seven to 10 times as many. Japan has 63 per 100,000, Germany has 90, France has 96, South Korea has 97, and ­Britain – with a rate among the ­highest – has 153.

    This wide gap between the U.S. and the rest of the world is relatively recent. In 1980 the U.S.’s prison population was about 150 per 100,000 adults. It has more than quadrupled since then. So something has happened in the past 30 years to push millions of Americans into prison.

    That something, of course, is the war on drugs. Drug convictions went from 15 inmates per 100,000 adults in 1980 to 148 in 1996, an almost tenfold increase. More than half of America’s federal inmates today are in prison on drug convictions. In 2009 alone, 1.66 million Americans were arrested on drug charges, more than were arrested on assault or larceny charges. And 4 of 5 of those arrests were simply for possession.

  • mr. drs. Bou:

    Cruel And Unusual Punishment
    More Evidence U.S. Police Brutality Is Out Of Control

    Los Angeles County doesn’t need to lock up so many people, a nationally-renowned jail expert suggests in a new report. That report also calls for closing the violence-ridden Men’s Central Jail in downtown L.A.

    Het transcript zit onder de link.

  • mr. drs. Bou:

    Prison labor booms in US as low-cost inmates bring billions

Recente reacties