Archief
Artikelen

Sinds de commissie Posthumus in september 2005 een rapport (pdf) uitbracht over de Schiedammer Parkmoord, kennen we allemaal het woord “tunnelvisie”. Dat was de kwaal waaraan het O.M. bleek te lijden. Tunnelvisie is een visuele handicap die het blikveld beperkt. Meestal ziet iemand die recht vooruit kijkt een veld van ongeveer 180 graden, oftewel de halve wereld in een oogopslag. Iemand met tunnelvisie heeft een veel kleiner blikveld en zal het hoofd steeds moeten draaien om meer te zien. Deze visuele handicap maakte het OM niet arbeidsongeschikt. Sinds de commissie Posthumus met de diagnose kwam, heeft het OM gezorgd voor een verbeterprogramma, om het blikveld te verruimen. Revalidatie wil wel eens helpen…

In het zeer lezenswaardige boek van Ton Derksen “Het O.M. in de fout” is het taalgebruik al veel minder wollig. Professor Derksen maakt duidelijk dat de “visuele handicap” van het OM bestaat uit een aantal verwijtbare gedragingen. Hij heeft in een vijftal zaken, waaronder die van Kevin Sweeney, de rol van het OM geanalyseerd. Hij constateert in al deze zaken fouten, door hem ondergebracht in zeven categorieën die hij mega-manco’s noemt.

Het eerste mega-manco is (verwijtbaar) onwaarheid spreken, oftewel liegen.

In de zaak Sweeney wordt door het OM herhaaldelijk gelogen. Zo zegt het OM (Derksen p. 52): het roken in bed wordt door deskundigen als oorzaak van branden in het algemeen naar het rijk der fabelen verwezen. Dat is gelogen! Geen branddeskundige zou dit ooit verklaren, want branden ontstaan heel vaak door een brandende sigaret. Derksen wijst op officiële statistieken van de Amerikaanse regering: 25% van alle sterfgevallen ten gevolge van branden in huis blijken daar gerelateerd aan roken, meestal in de slaapkamer en laat in de nacht. In dit “rijk der fabelen” vallen nogal wat doden!

Maar het OM liegt over nog meer zaken. Zo ontkent het OM aanvankelijk dat het huis van binnen uit vergrendeld was. Dit feit past volstrekt niet in het scenario van brandstichting, omdat Suzan dan de deuren moet hebben vergrendeld nadat Sweeney het huis had verlaten. Daarom zou de deur naar de praktijkruimte niet vergrendeld zijn geweest. Later kwam de AG bij de Hoge Raad met een schep, waarmee men de schuifpui zou kunnen lichten. Dat dit inderdaad is gebeurd, werd nooit bewezen. Er was een schep, maar er was ook een tuin. Dat Sweeney die schep zou hebben gebruikt, is een leugen die berust op fantasie.

Ook liegt het OM over de hoeveelheid brandbare schoonmaakmiddelen. In de slaapkamer stond een fles spiritus en in de badkamer ook. De werkster vertelde dat één fles spiritus door haar was gekocht. Daaruit volgt dat er een schoonmaakklus was, waar men spiritus voor nodig had! Suzan kan de andere fles hebben gekocht, zonder te weten dat de werkster daar ook al aan had gedacht. En er stond een fles “petroleum”, vermoedelijk terpentine, in de gang. Het OM zegt: De aanwezigheid van een overdadige hoeveelheid van deze vloeistoffen past in het geheel niet bij het eventueel schoonmaken van wat dan ook in de slaapkamer. Niet alleen was de hoeveelheid niet overdadig, maar die spiritus wijst op een schoonmaakklus waar ook de werkster van wist.

Het tweede mega-manco is het achterhouden van relevante informatie, zeg maar bedriegen, want in het privaatrecht noemt men dat bedrog!

Het OM zegt dat Suzan niet rookte, want er stond geen asbak in de slaapkamer. Dat er in de badkamer twee peuken lagen, werd verzwegen. Het OM beweert dat Sweeney twee dagen voor de brand in België terpentine heeft gekocht, maar de Belgische politie heeft dat onderzocht door de winkels te controleren. Hun conclusie luidde dat het onwaarschijnlijk is dat Sweeney op die dag terpentine heeft gekocht, maar dat zegt het OM er niet bij. Ook komt het OM met monsters van vloerbedekking waarop terpentine is aangetroffen, maar deze monsters zijn pas verzameld nadat de slaapkamer na de brand was schoongemaakt.

Het pleidooi voor het Europese Hof bevat onder punt 15.45 nog negen andere ontlastende feiten die door het OM werden verzwegen. Bewijs waaruit bleek dat Suzan inderdaad had schoongemaakt, bewijs waaruit bleek dat ze geen dampen van terpentine had ingeademd, bewijs waaruit bleek dat koolmonoxide binnen 10 tot 20 minuten dodelijk is! En een verklaring van de Deense politie die de eerste vrouw van Sweeney heeft ondervraagd. Zij gaf een positieve beschrijving van zijn karakter, maar dat past niet in het beeld van een geslepen moordenaar…

Het derde mega-manco is misleidende formulering, oftewel feiten verdraaien.

Zo betoogde het OM dat Sweeney pas ruim een dag nadat hem het nieuws over zijn echtgenote was verteld naar het politiebureau ging. Dat klopt, maar dat zijn dochtertje een longontsteking had, werd er niet bijgezegd. Ook was Sweeney niet op de begrafenis van zijn vrouw, maar de reden die hij daarvoor opgaf, werd eveneens verzwegen. Dit feit wordt dan gebruikt om Sweeney verdacht te maken, terwijl een geslepen moordenaar er juist belang bij heeft om de schijn van normaal gedrag hoog te houden, bij voorbeeld door gewoon naar de begrafenis te gaan.

Het vierde mega-manco is willekeur, oftewel feiten verdoezelen.

Het OM gebruikte alleen feiten en getuigenissen die goed uitkwamen. De man van de werkster, die met zijn vrouw rond 3 uur ’s nachts het huis kwam controleren, verklaarde ruim een half jaar later dat hij een brandlucht had geroken. Op de dag die volgde op de brand getuigde hij echter dat hij niets bijzonders had waargenomen, geen spoor van brand! De twee agenten en de werkster zeiden de volgende dag ook dat ze geen brand hadden waargenomen en zij kwamen daar later niet op terug. Hun verklaringen worden niet vermeld. Uit het pleidooi voor het Europese Hof blijkt (15.45 viii) dat er nog meer getuigen waren die verklaarden dat ze rond 3 uur ’s nachts geen brand in dat huis hadden gezien. Volgens het OM stond rond deze tijd de hele slaapkamer vlammend in de fik wegens een terpentinebrand!

Het vijfde mega-manco is cruciale argumentatiefouten, oftewel domheid.

Derksen richt zich nu op de brand waarmee de moord zou zijn gepleegd. Uit de brandproeven (zes miljoen gulden en drie jaar!) blijkt volstrekt niet dat de brand is ontstaan door terpentine. Een dergelijke brand zou een heel ander schadepatroon hebben vertoond. Zowel het TNO-rapport als andere branddeskundigen wezen op de verschillen, maar het OM concludeert desondanks dat het een terpentinebrand moet zijn geweest. Een sigaret kan immers geen brand veroorzaken. In feite wijst echter alles op een brand die is ontstaan door een brandende sigaret op de matras, die daardoor is gaan smeulen.

Dat blijkt ook uit de doodsoorzaak: koolmonoxide. Een snel oplaaiend vuur, gevoed door enige liters terpentine, leidt tot een vlamomslag waarbij plotseling de hele kamer in lichterlaaie staat. Bij zo’n brand komt geen koolmonoxide vrij, maar het vuur neemt wel alle zuurstof op. Het slachtoffer stikt dan, niet in de rook, maar in het luchtledige! Ook leidt een dergelijke brand tot afschuwelijke brandwonden, terwijl Suzan slechts tweedegraads verbrandingen had.

Koolmonoxide vergiftiging maakt iemand slaperig en verward. Suzan was gevlucht in de garderobekamer, waar geen uitweg was. Ook daaruit volgt dat ze niet werd gewekt door een laaiend vuur, maar door de rook. En zo gaat het maar door! Het OM gaat voorbij aan de meest cruciale gegevens, om een domme redenering in stand te kunnen houden.

Het zesde mega-manco is geslotenheid voor kritiek, oftewel arrogantie.

Deze brand lijkt in alle opzichten op een sigarettenbrand, alleen het OM denkt van niet. Sweeney blijkt hoogbegaafd, dus concludeert het OM: De brand moest lijken op een ongeval, veroorzaakt door een sigaret, en die slimme brandstichting past bij de verdachte met een IQ van 142. Denk daar gerust achteraan: Sweeney is heel slim, maar wij zijn nog veel slimmer… Wij hebben hem immers wel dóór…

In EénVandaag vertelt de branddeskundige Jan Bijl, dat hij na de brand het sporenonderzoek heeft verricht in het huis van Sweeney. Hij zegt dat de brand volgens hem niet was aangestoken: het was een smeulende brand en er was slechts één brandhaard. Het OM luisterde niet naar hem en schakelde andere deskundigen in, voor zes miljoen! Dat is duur, dus zal het wel héél goed zijn…

Het zevende mega-manco is het magisch oog, oftewel bijgeloof.

Hoewel Derksen daar in de zaak Sweeney geen voorbeeld van noemt, speelt bijgeloof in deze zaak wel degelijk een rol. Toen Sweeney niet op de begrafenis kwam, toen wist het OM intuïtief dat hij zijn vrouw had vermoord. Vervolgens bleek dat hij voor de moeder van zijn kinderen een goede levensverzekering had afgesloten en dat hij hetzelfde had gedaan voor Suzan. Toen wist men het zeker: Sweeney is een moordenaar! Het bewijs werd er bij gesprokkeld, maar het deed eigenlijk al niet meer ter zake.

Nu weten we wat “de tunnelvisie van het OM” betekent: leugens, bedrog, het verdraaien en verdoezelen van de feiten, domheid en arrogantie, gepaard aan bijgeloof.

Derksen pleit op het einde van zijn boek voor een Herzienings-Commissie naar Engels voorbeeld, die een institutionele verbetering kan zijn in ons rechtssysteem. Daar ben ik voor. Derksen pleit echter ook (op p. 162) voor het aansprakelijk stellen van de personen die dit soort fouten maken. Daar ben ik helemaal voor!

Ceterum censeo Joris D. strafrechtelijk… wordt vervolgd.

Share and Enjoy:
  • NuJIJ
  • Twitter
  • Facebook
  • Hyves
  • RSS
  • email

6 Reacties op “De zaak Sweeney en de tunnelvisie van het OM”

  • T:

    Beste Bou, wat is volgens jou de reden voor de tunnelvisie van het OM om deze Sweeney koste wat het kost veroordeeld te krijgen? Een – (on)bewuste – aaneenschakeling van fouten ? Hoeveel belastinggeld wordt in deze zaak niet over de balk gesmeten! En koppen rollen er nooit bij het OM voor zover ik weet (ja, overplaatsing)…
    Nog een vraagje over het OM van Aruba. Per 1 juli is de beruchte Steenhuis de nieuwe (plaatsvervangend) procureur generaal. Denk je dat dit een bewuste zet is om de zaak Holloway (lees: Joran van der Sloot) tot een gewenst einde te brengen?

  • Beste T, als je de column achterstevoren leest, dan begrijp je de reden. Het begint dan met het magisch oog, iemand krijgt een “sterke intuïtie”: Sweeney was niet op de begrafenis, dus is hij een moordenaar. Dan komt de arrogantie: de branddeskundige zegt dat het een ongeluk lijkt, maar hij zal wel ongelijk hebben.

    Vervolgens komt de domheid! Tegen beter weten in blijft men vasthouden aan dat eerste intuïtieve idee. Daarvoor moeten de feiten worden verdoezeld en verdraaid en men eindigt met leugens en bedrog, want toegeven dat men fout zat, dat leidt tot gezichtsverlies.

    Opvallend in de zaak Sweeney is dat er geen enkel belang gemoeid was bij zijn veroordeling. Slechts de arrogantie van het OM en de angst voor gezichtsverlies!

    Als er ook nog een ander belang bij komt, zoals in de zaak Baybasin of de Deventer moordzaak, dan spelen bovenstaande mechanismen wel mee, maar binnen het OM zijn dan ook nog misdadige krachten aan het werk. In de zaak Baybasin lijkt dat zelfs het enige motief!

    Alleen al daarom ben ik er voor, om mensen persoonlijk aansprakelijk te stellen voor dit soort beroeps-fouten. Per slot kun je een arts ook aansprakelijk stellen als hij het verkeerde been amputeert. En als hij dat ook nog met opzet zou doen… hoed je dan maar!

    Op dat vraagje over het OM op Aruba: géén idee! Maar fixeer je niet teveel op die Holloway case, het gaat om het systeem!

  • T:

    Beste Bou, helemaal met je eens. Het bedoelde systeem kom je steeds weer tegen.
    Toch deed de moderne slavernij zaak in een Brussels hotel bij Bahreinse prinsessen me weer aan de zaak Holloway denken. De prinsessen konden – zonder zelfs te worden ondervraagd – gewoon terugkeren naar hun land..
    In de zaak Holloway speelt de beruchte multinational McWane (hoofdkantoor Birmingham, Al.) een belangrijke rol. De moeder en de ex man zijn persoonlijk bevriend met de CEO (Rufner Page) van McWane. Renee Gielen doet in haar docu ook een boekje open over de illegale praktijken van deze onderneming in de zaak Holloway… Daar laat ik verder bij…

  • Dank je T en ik had het reeds gelezen. De slavernij is nog lang niet afgeschaft! Ik zal daar ook eens wat docu’s over plaatsten, want België (en ook Nederland) is geschokt alsof het hier iets bijzonders betreft! Helaas, slavernij komt nog steeds heel veel voor!

  • T:

    OT (zaak Holloway)
    Uitstekend artikel getiteld What’s wrong with Joran’s confession:
    http://www.americanchronicle.com/articles/51692

Recente reacties